Ibrahim Mahama “Parliament of Ghosts”, 2019, άποψη της εγκατάστασης στη Whitworth Art Gallery, Μάντσεστερ, στο πλαίσιο του Manchester International Festival. Παραχώρηση του καλλιτέχνη. Φωτό: Ibrahim Mahama

Ibrahim Mahama: Η τέχνη ως όχημα αλλαγής

Ο διάσημος Γκανέζος καλλιτέχνης, και ένας από τους ομιλητές στην εκδήλωση της Art Newspaper Greece «Η Τέχνη στη Δημόσια Σφαίρα», μίλησε το φθινόπωρο του 2019 στον Βασίλη Ντούπα για το πώς αντιλαμβάνεται την τέχνη.

Είναι ο πιο γνωστός δημιουργός από την Γκάνα, μετά τον El Anatsui. Κέρδισε τις εντυπώσεις στην documenta 14 και φέτος «χτυπά» διπλά με μια μεγάλη ατομική στο Μάντσεστερ, αλλά και με τη συμμετοχή του στο πρώτο περίπτερο της Γκάνας στην Μπιενάλε της Βενετίας. Η δουλειά του έχει σαφείς πολιτικές προεκτάσεις. «Το πέρασμα στην ανεξαρτησία υπήρξε καθοριστικό και για τη χώρα μου και για τη δουλειά μου», δηλώνει ο ίδιος. «Ως βρετανική αποικία, η Γκάνα απέκτησε υποδομές πολύ γρηγορότερα από άλλες χώρες, οπότε βιώσαμε τη βιομηχανική επανάσταση. Το πέρασμα στην εποχή της ανεξαρτησίας θύμιζε την αποδόμηση της Σοβιετικής Ένωσης. Πιστεύω ότι ο τρόπος που διδάσκεται η τέχνη στη Σχολή Καλών Τεχνών της χώρας μου διαμόρφωσε τη σκέψη μου. Προσεγγίζαμε τη σύγχρονη τέχνη ως πρακτικό μοντέλο άμεσα συνδεδεμένο με τη ζωή. Η δουλειά μου, που αποτελεί μια προσπάθεια να δουλέψω με την κοινωνική και πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μου, έχει απορροφήσει τους κραδασμούς της αποτυχίας και της παγκόσμιας κρίσης. Προσκαλεί να επανεξετάσουμε την ιστορία μας, τις υφάνσεις της ιστορίας και τελικά να ξαναδούμε τι είναι πραγματικά η τέχνη».

 

Τα έργα σου είναι τεραστίων διαστάσεων, σχεδόν μνημειακά. Γιατί;

Στην Γκάνα δεν είχαμε χώρους πολιτισμού όπου θα μπορούσα να εκθέσω. Είχαμε και έχουμε όμως πολλά μοντέρνα κτίρια, βιομηχανικές αποθήκες, γέφυρες, δίκτυο σιδηροδρόμων. Εκεί λοιπόν έδειχνα τη δουλειά μου. Θεατής της δουλειάς μου ήταν η ίδια η ιστορία του τόπου.

 

Μίλησέ μας για την έκθεσή σου στο Whitworth Gallery

Πρόκειται για μια συναρμογή διαφορετικών αντικειμένων – ξεχαρβαλωμένα καθίσματα τρένων και θρανία – που μοιάζουν παλιά, άχρηστα, χωρίς αξία. Πήρα την απόφαση να τα επανατοποθετήσω στο χώρο με σκοπό να τα συνδέσω με την ιστορία και την αρχιτεκτονική, αλλά και με τα συστήματα παραγωγής. Πολλοί είδαν σε αυτή τη δουλειά μια αναφορά στο μοντέλο της ελεύθερης αγοράς και στη μεταναστευτική κρίση. Είναι όντως μια έκθεση για την οικονομία.

 

Πώς εξέλαβε το συγκεκριμένο έργο η τοπική κοινωνία;

Αναφέρεσαι στην πορεία προς το Βrexit; Το Brexit το θέριεψαν τα ψέματα, η εξαπάτηση και ο λαϊκισμός, η «καραμέλα» ότι οι «άλλοι» μάς παίρνουν τις δουλειές. Είναι όμως πιο σύνθετο ζήτημα. Το έργο αυτό είναι ένας στοχασμός για την ιστορική παρακμή. Κάτω από αυτό το πρίσμα, η έννοια του Κοινοβουλίου δεν έχει καμία λογική.

 

Πώς βλέπεις το μέλλον;

Με τη δουλειά μου προσπαθώ να ανατρέψω την ιδέα που μας έχουν καλλιεργήσει για την κρίση. Bλέπω την παγκόσμια κρίση ως μεγάλη ευκαιρία. Πολλοί νομίζουν ότι όλοι στη χώρα μου είναι φτωχοί, κάτι που φυσικά αποτελεί δυτική προκατάληψη. Με ενδιαφέρει η γη, η γεωργία, η επιστήμη και η τεχνολογία. Πιστεύω στη σημασία της κοινότητας. Θεωρώ ότι η τέχνη στο μέλλον θα είναι όλο και πιο προσανατολισμένη σε αυτή, που με τη σειρά της θα αλλάζει.

 

Παρά τη διεθνή σου καριέρα εξακολουθείς να ζεις στην Γκάνα. Πώς το καταφέρνεις;

Ομολογώ ότι είμαι προνομιούχος. Από την Γκάνα αντλώ την εμπειρία μου ώστε να έχω μια διεθνή πρακτική και κατανοώ βαθιά τις ανάγκες της κοινότητας. Στόχος μου είναι να δημιουργήσω μια σειρά από ιδρύματα, γιατί δεν έχουμε, και αυτό το θεωρώ ευθύνη μου απέναντι στην ιστορία της χώρας μου. Το πρώτο πολιτιστικό κέντρο που δημιούργησα, το SCCA Tamale, εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο με μια αναδρομική του 79χρονου ζωγράφου Kofi Dawson η δουλειά του οποίου, αν και σπουδαία, δεν έχει τύχει αναγνώρισης. Θα κάνουμε όμως και αφιέρωμα στην ιστορία του σινεμά από την Γκάνα και εκθέσεις με αναφορές στη γεωργία. Είναι ένας χώρος πολιτισμού με την ευρύτερη έννοια. Και ετοιμάζω και άλλους, γιατί για μένα αυτό είναι σύγχρονη τέχνη: να δημιουργείς νέα μοντέλα που θα αλλάξουν τον κόσμο γύρω σου.

TAGS