Στέλιος Φαϊτάκης, “Marriage Proposal” (λεπτομέρεια), Μικτή τεχνική σε καμβά, 2018, 192 x 148 εκ. Παραχώρηση του καλλιτέχνη και Allouche Benias gallery

Στέλιος Φαϊτάκης: «Δεν είναι το μέσο που κάνει ένα έργο σύγχρονο»

Ο καλλιτέχνης που ανανέωσε το βυζαντινό σύστημα στην κοσμική ζωγραφική και βγήκε με αξιώσεις στη διεθνή καλλιτεχνική αγορά μιλά για τη σημασία της ζωγραφικής πράξης στην ψηφιακή εποχή.

Αν αναζητούσαμε μια εικόνα για το αδιέξοδο των ημερών, θα στρέφαμε το βλέμμα στην εικονογραφία του Στέλιου Φαϊτάκη. Η ζωγραφική του είναι γεμάτη από επεισόδια βίας, ανθρώπινες εκρήξεις σε ζοφερά περιβάλλοντα που μοιάζουν με κολαστήρια. Ο Φαϊτάκης, όμως, δεν εικονογραφεί τη βία, για να την εξωραΐσει. Τον απασχολεί ως αλήθεια και τρέχουσα λογική του κόσμου. Σε αυτή τη «λογική» παίρνει θέση  ο δημιουργός και θέλει να ξεγυμνώσει τη μονοκρατορία της. Κι όπως συμβαίνει σε κάθε αυθεντικό έργο τέχνης έτσι και η ζωγραφική του μεταδίδει άμεσα αυτό που θέλει να πει. Αυτό είναι το πιο μεγάλο της χάρισμα και χάρις σε αυτό έχει βγει από τα στενά σύνορα του τόπου. Συναντήσαμε τον διεθνή ζωγράφο στο προσωρινό (ώσπου να μεταφερθεί πάλι) εργαστήριό του στο αθηναϊκό κέντρο. Παρά τις δυσκολίες που έχει η προσαρμογή σε ένα νέο ατελιέ, ο Φαϊτάκης «εγκυμονεί» τα έργα του, καθώς ετοιμάζει την έκθεση του για την γκαλερί Allouche Benias.

Η τέχνη του Στέλιου Φαϊτάκη οδηγεί σε ερωτήματα, σε κάποια από τα οποία δεν χρειάζεται καν να δώσεις απαντήσεις. Η τέχνη εκφράζει, αλλά δεν κατασκευάζει αυτά τα ερωτήματα. Ίσως σε οδηγεί σε τέτοια και τόσα ερωτήματα, ώστε σε μαθαίνει να ζεις και να στοχάζεσαι νιώθοντας τα αναπάντητα ερωτήματα ως παράξενες υπάρξεις, που κυκλοφορούν μέσα στο διανοητικό σου κόσμο ως νόμιμοι κάτοικοί του. Λέει ο ίδιος για τα τελευταία του έργα: «αυτόν τον καιρό μου έχει τραβήξει την προσοχή η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, η οποία με έκανε να συνειδητοποιήσω τους κινδύνους που ελλοχεύουν από αυτές. Είναι πολύ μεγάλο λάθος, πιστεύω, να είναι ένας άνθρωπος αυστηρά, σκληρά ορθολογιστής».

Φανερά, ο ζωγράφος δεν αποδέχεται ως υπαρκτό μόνον ό,τι καταλαβαίνει. Και το ταξίδι του στη ζωγραφική συνεχίζει, πέραν πάσης επιστημονικής πειθαρχίας. Το γεγονός ότι δεν εγκλωβίζεται σε ό,τι η λογική ορίζει ως πραγματικότητα τον χαρακτηρίζει από το ξεκίνημά του, γι’ αυτό και κουβεντιάζουμε για το βάπτισμά του στη ζωγραφική. «Ήμουν απίστευτα τυχερός που κατέληξα στο εργαστήριο της Ρένας Παπασπύρου καθώς και στο εργαστήριο της αγιογραφίας. Και οι δύο πλευρές, που θα μπορούσαν να είναι τελείως αντίθετες, ήταν πολύ ανοιχτές και με βοήθησαν να εξελίξω την εργασία μου. Εκείνη την εποχή δεν είχα συνειδητοποιήσει ακόμα προς τα πού πήγαινα, αλλά αμέσως μετά την αποφοίτησή μου έγινε πολύ ξεκάθαρο».

Στο ερώτημα πώς κρίνει στις μέρες μας τη σπουδή στις ελληνικές σχολές, απαντά: «Δεν έχω εικόνα καθώς επισκέφθηκα ελάχιστα τη σχολή, αφότου αποφοίτησα. Γνωρίζω ότι έχει «εκμοντερνιστεί» αρκετά και αυτό το λέω εξίσου θετικά και αρνητικά. Δε λέω πως δεν είναι απαραίτητο να γίνονται οι απαραίτητες αλλαγές, για να ακολουθεί η σπουδή το σήμερα… Είναι καλό, όμως, κάποια πράγματα να μένουν σταθερά και να διατηρούνται τα βασικά εργαλεία διαθέσιμα σε όποιον τα χρειάζεται».

Σκέφτηκες να ζήσεις έξω; Τι είναι αυτό που σε κρατά εδώ; Τον ρωτώ και απαντά χωρίς σκέψη. «Ναι, υπήρξε μια εποχή στη ζωή μου που σκέφτηκα και έκανα και την πρώτη κίνηση να βάλω μια βάση, για να μεταφέρω το εργαστήριο στο εξωτερικό. Συνειδητοποίησα κατά τη διαδικασία αυτή ότι δε θέλω να το κάνω. Ο τόπος μου είναι εδώ, θέλω να μείνω στην Ελλάδα και να εργαστώ για αυτόν τον τόπο».

Επανέρχομαι στη ζωγραφική του. Στο έργο του είναι παρούσα η σχέση με την τεχνολογία ως συνθήκη δυστοπική. Εύλογα, λοιπόν, συζητάμε για το αν η παραδοσιακή ζωγραφική κινδυνεύει από τα ψηφιακά μέσα και σε ποιο βαθμό ενδέχεται να επηρεάσουν τις κεντρικές επιλογές των μουσείων. Αντίθετα, από ότι, ίσως, θα περίμενε κανείς, πιστεύει πως «αυτό είναι κάτι αναπόφευκτο… ήδη συμβαίνει άλλωστε. Όμως δεν είναι απαραιτήτως κακό. Δεν έχει να κάνει με το είδος της τέχνης, αλλά, ιδανικά τουλάχιστον, με την ποιότητα των έργων. Αν ένας ζωγράφος είναι καλός, τα έργα του θα προβληθούν στον κόσμο, όπως και να ’χει. Το ίδιο νομίζω θα γίνει και στο μέλλον με τους άλλους τρόπους, το κάθε είδος δηλαδή θα έχει την προβολή που οι άνθρωποί του θα φροντίσουν να αξίζει».

Εφόσον, λοιπόν, η κεντρική τάση στη διεθνή εικαστική σκηνή προκρίνει τα ψηφιακά μέσα, τι σημαίνει να είσαι ζωγράφος σήμερα;

«Σημαίνει ότι συνεισφέρεις στην εξέλιξη μίας τέχνης αιώνων, η οποία πολλές φορές άκουσε και διάβασε για την ολοκλήρωση, άρα για τον θάνατό της, αλλά υπάρχει ακόμα και παράγει σημαντικές δουλειές. Αντίθετα από αυτό που προφήτευαν από καιρό σε καιρό οι θεωρητικοί, η ζωγραφική, ενώ συμπεριλαμβάνει (και) την τεχνική εξέλιξη με επιστημονικούς, θα λέγαμε, όρους, όταν είναι αληθινή, πηγάζει πάντα από την ψυχή… ﮲και αυτή είναι μία περιοχή η οποία δεν ελέγχεται από τη μαθηματική λογική. Είναι ένας χώρος ο οποίος δεν ερευνάται και δεν αναλύεται﮲ αντίθετα, αναπτύσσεται και εξελίσσεται με το πέρασμα του χρόνου. Αν κάποιος δημιουργός είναι ειλικρινής και πρόθυμος να «βουτήξει» εκεί μέσα, θα συνεχίζουν να βγαίνουν αληθινά έργα ζωγραφικής, έργα που θα συγκινούν τους ανθρώπους.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 6 της Art Artnewspaper Greece (Απρίλιος-Μάιος)

 

 

TAGS
Art For Tomorrow,16-20 June