«FIXed in Flux» – “Synopsis 1 – Communications”, Βιντεο-εγκατάσταση, παρέμβαση στο χώρο του FIX στην εναρκτήρια έκθεση του ΕΜΣΤ (2000) – Φωτό: Γιώργος Γρυπαίος

Αιμιλία Παπαφιλίππου: «Η διερεύνηση του αδιανόητου είναι προϋπόθεση για τον πολιτισμό»

Από την πρόσφατη εγκατάσταση στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου (ανάθεση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου), πίσω στο έργο που στήθηκε στην Αρχαία Αγορά το 2014 (ανάθεση του ΝΕΟΝ) και ακόμα παλαιότερα στο έργο που εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε του Σάο Πάολο το 1991, η Αιμιλία Παπαφιλίππου δημιουργεί με συνέπεια και με μία προσέγγιση που δεν ακολουθεί εφήμερες τάσεις, ένα έργο με ερευνητικό χαρακτήρα, σωματοαισθητηριακό, διαδραστικό και ως επί το πλείστον χωροτροπικό έτσι ώστε το έργο να γίνεται μία διασύνδεση με τον χώρο, το φως, την φύση και τον άλλον και η εμπειρία του να είναι σωματική και διαδραστική. Τα περιβάλλοντα/ εγκαταστάσεις δημιουργούν δίκτυα και διαδρομές που βασίζονται στο «σκακιστικό συνεχές» ένα ιδεόγραμμα που έχει δημιουργήσει η καλλιτέχνης βασισμένη στην γεωμετρική δομή του σκακιού. Την δουλειά της διατρέχει η συνδεσιμότητα, η έννοια του δικτύου, η σχέση του ενός με το όλον, εντέλει η συγκρότηση του εγώ μέσα από το εμείς, ζητήματα που αντανακλούν σύγχρονες αγωνίες. Ο κόσμος που συγκροτεί είναι γεμάτος από αμφίδρομες σχέσεις, ξένος προς τα δίπολα, ένας κόσμος ρευστός που αλλάζει και διαρκώς αναπτύσσεται που επιτρέπει στον θεατή να δημιουργήσει νέες σχέσεις και να αντιληφθεί την πραγματικότητα ως μία συνύπαρξη. Ξεκάθαρη στις απόψεις της και με το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της για την τεχνολογία, την φύση και την φυσική, η Αιμιλία Παπαφιλίππου με την διεθνή παρουσία της, μεταγράφει δύσκολες έννοιες σε έργα που δημιουργούν πλέγματα και διαδρομές, «συνομιλούν» με τον θεατή και συνθέτουν ένα όλον.

Στο πολύ πρόσφατο έργο σου «Ιεροί Λόγοι/COVID 19», το αρχαίο θέατρο ως χώρος συλλογικής εμπειρίας, διαλόγου και συνεύρευσης ταιριάζει απόλυτα με την σημασία της συνδεσιμότητας με τον άλλο που σε απασχολεί σε όλη την δουλειά σου.  Καθώς η δουλειά σου έχει επισημάνει τάσεις πριν ακόμα εμφανιστούν όπως για την ψηφιακή πραγματικότητα πριν το φαινόμενο επεκταθεί, διαβλέπεις τώρα έναν νέο τύπο συνδεσιμότητας να αναδύεται μέσα από τις καινούριες συνθήκες τόσο της ψηφιακής τεχνολογίας όσο και της πανδημίας;

Εκτιμάς πως «επισημαίνω τάσεις πριν εμφανιστούν» – δεν το θεωρώ προσωπικό επίτευγμα αλλά  παράγωγο της ερευνητικής διεργασίας που είναι η ίδια η τέχνη και συναντάται σε πολλούς καλλιτέχνες και έργα.  Χρόνια τώρα αναφέρομαι στη «δικτυακή συνείδηση»- την παρουσιάζω με το ιδεόγραμμα που ονομάζω «Σκακιστικό Συνεχές». Ίσως με τα χρόνια βρω τον τρόπο να το εκφράσω λίγο καλύτερα, αλλά σε αυτή τη φάση, μεταξύ άλλων, αναφέρομαι στην αλληλένδεση τεχνολογίας, σωματικότητας,  στο επίπεδο ίσως και της συνειδητότητας. Μια  παραδοχή δικτύου και πλέγματος μαζί-  όπου και η συγκρότηση της ατομικότητας αλλά και της συλλογικότητας αλλάζει.  Η μάλλον έχει ήδη αλλάξει.  Aρκεί να σκεφτείς το διαδίκτυο, την επικοινωνία, την ιατρική αλλά και την τεχνητή νοημοσύνη που βρίσκεται στα σκαριά. Νομίζω μάλιστα πως η συγκυρία πανδημίας και τεχνολογίας  έχει κάνει τα πράγματα έκδηλα. Η παγκόσμια εμπειρία της οξύμωρης συνύπαρξης διαχωρισμού και συνεκτικότητας, ως πλέγμα δικτυακής συνείδησης που αναδύεται, υποβάλλεται στο έργο «Ιεροί Λόγοι/COVID-19»  στο μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου.

Οι θεατές προσκαλούνται να «βρουν τον δρόμο τους» σε έναν λαβύρινθο από νήματα που απλώνεται στο αρχαίο θέατρο, συνδέοντάς το παράλληλα με τη Φύση που το περιβάλλει. Η συν(μ)περιφορά του κοινού,  κατά μόνας ο καθένας και η καθεμία, αλλά και μεταξύ τους, ως άλλος «Χορός», παρήγαγε κατ’ουσίαν το έργο και στο ίδιο τον τόπο του θεάτρου, αλλά και στον τόπο της  ηλεκτρονικής πλατφόρμας όπου κατέθεσε τη δική του εμπειρία για την πανδημία. Υπήρχε, επιπλέον, και το ηχητικό αρχείο του «Παραληρήματος», που εξετάζω τέτοια ζητήματα (έγινε και ως περφόρμανς αλλά και συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο του έργου),  και δωριζόταν η κορδέλα του Moebius. που υπενθύμιζε την ομολογία χειραψίας, νήματος και DNA : Μόνος/η δεν μπορείς να κάνεις χειραψία με τον εαυτό σου! Χρειάζεσαι τον άλλο ώστε να «κουμπώσεις», και κατά το ίδιο τρόπο  «κουμπώνουν» τα νηματίδια του DNA ώστε να παραχθεί ο νέος άνθρωπος!  Αλλά με  αντιπαραλληλία συμπληρωματικών κλώνων παράγεται και το νήμα…

Κορδέλα Moebius – Χειραψία με Esat c. Basak (1992). Δωριζόταν στο κοινό στο έργο «Ιεροί Λόγοι – COVID 19» (2021)

Στο έργο στην αρχαία Επίδαυρο αναφέρεσαι στο κώνο. Τί συμβολισμό έχει ο κώνος και πώς αντιλαμβάνεσαι την γεωμετρία ως ενταγμένη στην τέχνη;

Ως προς την γεωμετρία, και πως την αντιλαμβάνομαι, αρκεί νομίζω να σου πω πως  έγραψα -για την υποστήριξη του έργου στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο-, το κείμενο,  (που συμπεριλαμβάνεται και  αυτό στον κατάλογο), «Εικώς λόγος -η ερμηνεία, κατά τον Τίμαιο του Πλάτωνα, του αισθητού κόσμου και της αναλογίας μικρόκοσμου – μακρόκοσμου μέσα από τη γλώσσα των μαθηματικών».  Όπως γράφω,  αντιλαμβάνομαι τη δομή των αρχαίων θεάτρων ως κόλουρους κώνους. Με την ακμή τους χωμένους στα χθόνια της γης και το αμφιθεατρικό κοίλον του θεάτρου να συνιστά το μισό του κώνου, το υπόλοιπο μισό του κώνου οργανώνεται δια του βλέμματος, καθώς περιεργάζεται τη θέα της λοφοπλαγιάς.  Έτσι το Θέατρο, πόσο μάλλον που στην αρχαιότητα η θεατρική πράξη γίνεται στο φως της ημέρας, γίνεται αντιληπτό ως οργανική και αδιαχώριστη συνέχεια της Φύσης. Η Φύση υποδέχεται το Θέατρο, την Τέχνη, ενώ περιβάλλει και συνέχει τα πάντα.

Η επίπεδη επιφάνεια της ορχήστρας είναι παράλληλη προς το επίπεδο μιας περιφέρειας ενός κύκλου που αποτελεί τον γενεσιουργό οδηγό του κώνου, χωρίς αυτός να ταυτίζεται απαραίτητα με τα όρια του θέατρου. Ένας κύκλος που υπονοεί την κυκλική διάταξη ως γενεσιουργό δομή των πάντων, αφού, όπως γνωρίζουμε, η κυκλικότητα και η περιοδικότητα του Χρόνου στην αρχαιότητα θεωρείται δεδομένη – κατά τον Τίμαιο του Πλάτωνα πρόκειται για την «κινούμενη εικόνα μιας ακίνητης αιωνιότητας», τον Κοσμικό Νου, η Ψυχή του Συν-Παντός κατά τον Πυθαγόρα. Μπορούμε να θεωρήσουμε, λοιπόν, πως στο πλαίσιο της θεατρικής εμπειρίας σε ένα αρχαίο θέατρο, οι θεατές, μέσω της αρχιτεκτονικής διάταξης, γίνονται κοινωνοί της συνεκτικής σχέσης μεταξύ Τέχνης και Φύσης και, κατ’ επέκταση, της κυκλικής ενότητας του Όλου.

Μελέτη για το έργο «Ιεροί Λόγοι – COVID 19» Το θέατρο ως σπείρα και ως συνεκτική σχέση με το Όλον (2021)

.

Μέσω της αδιάκοπης αλλαγής που η Φύση παράγει, αλλά και της δραματοποίησης, συντονίζεται κανείς με το συνεχές –αν  και αδιανόητο– του Χρόνου και της Φύσης. Το κοίλο του θεάτρου –μέσω της χώνης των κερκίδων και της εγγύτητας των θεατών στο ημικύκλιο– οργανώνει κοινότητα, συνεκτικότητα, σχέση διαλεκτική, και έτσι, σε αρχιτεκτονικό / γλυπτικό επίπεδο αλλά και διά της συμμετοχής στο δρώμενο, συγκροτείται η λύση, η κάθαρση – που ενέχει την αποδοχή της κυκλικότητας / περιοδικότητας των φαινομένων. Άλλωστε το θέατρο, ως μηχανισμός, αποτελούσε μέρος της ασκληπιακής θεραπείας… Στο πλαίσιο της εγκατάστασης, ακίδες/καρφίτσες με νήματα καθίστανται γενέτειρες κώνων – γενέτειρα κώνου είναι η ευθεία που, αν περιστραφεί γύρω από τον άξονα κώνου, γεννά την επιφάνειά του. Θα μπορούσαμε να πούμε, επομένως, πως το έργο καθρεφτίζει τη δομή του θεάτρου από την ανάποδη, αποκαλύπτοντας τη μαθηματική αλλά και τη φιλοσοφική του συνιστώσα.

Μελέτη στο Sketch Up για το έργο «Ιερόι Λόγοι» – COVID 19» (2021) και ο βωμός στο ίδιο έργο.

.

Κινούμενοι κάτω από τα νήματα, οι θεατές περνούν κάτω από γενέτειρες κώνων, υποτείνουσες τριγώνων, «διαβήτες» που οργανώνουν «κύκλους», ενώ η εκ πρώτης όψεως χαοτική εικόνα της πλοκής –αν και απολύτως διαπερατή, καθώς πρόκειται για πολύ ελαφρύ χωροδικτύωμα νημάτων– αποκαλύπτεται, μέσω της διάδρασης, απολύτως βατή – απλά, με τη βάδιση, «ο κόμπος λύνεται».

«Ιεροί Λόγοι – COVID 19» Άποψη του έργου (2021)

Όπως και σε άλλα σου έργα για παράδειγμα στο «Σχήμα Λόγου»/ «Σκακιστικό Συνεχές» της Κωνσταντινούπολης το 1992, αναφέρεσαι και πάλι στον Λόγο. Ο λόγος με την σημασία της διαδικασίας μίας πραγμάτωσης, ο λόγος ως συνειδητότητα;

Στο «Σχήμα Λόγου», που αρχικά είχε εκτεθεί το 1992, με αυτόν τον τίτλο αλλά και παράλληλο τίτλο το «What a burden to travel light» , στην Κωνσταντινούπολη,  (ενώ τώρα που μιλάμε εκτίθεται στην Κίνα, στο Hainan Ocean Flower Museum όπου η Ελλάδα είναι η τιμώμενη χώρα), προτείνω την έννοια του Λόγου ως Σχέση. Θεωρώ πως η έννοια της λέξης «Λόγος» συναιρεί τα σημαινόμενα της λογικής (ως αιτίας), της συνειδητότητας (ως επίγνωση), της γλώσσας (ως κώδικα ) μέσω της βασικής δομικής της λέξης «λόγος», που εκτιμώ πως είναι η αριθμητική σχέση, η κλασματική αναλογία, η Σχέση! Όταν λοιπόν αναφέρομαι στον Λόγο υπονοώ Σχέση.  Στο έργο του 1992, «What a burden to travel light», τα νήματα  δημιουργούν την εντύπωση ακτινών φωτός αλλά και γεωγραφικών συντεταγμένων. Παρουσία του ιδεογράμματος του Σκακιστικού Συνεχούς όπου σχεδιάζεται η σκακιέρα με μια μονοκονδυλιά, αναφέρομαι και στην κβαντική φύση του φωτός, που είναι διττή, καθώς είναι παράλληλα αν και αντιφατικά και σωματίδιο και κύμα! Μια μεγάλη στιγμή της επιστήμης που ακόμη να κατανοήσουμε πλήρως… «Λόγος» παράδοξος και καίριος συνάμα καθώς εγκαταλείπεται ο καρτεσιανός διαχωρισμός ύλης και ενέργειας,  αν θες σώματος και πνεύματος, για μια νέα θεώρηση που όπως παρατηρεί ο Αϊνστάιν μόνο μέσω της αντίφασης περιγράφει επαρκώς τη φύση των πραγμάτων!

«Σκακιστικό Συνεχές – Logos Scheme» ή “What a burden to travel Light” (1992)

Στην δουλειά σου το ένα σχήμα καθορίζει το άλλο, υπάρχει μία εσωτερική λογική όπως και στην φύση.  Τελικά αναφύεται μία τάξη μέσα από την αταξία.

Αυτό που αντιλαμβάνεσαι ως «τάξη που προκύπτει από την αταξία» είναι, υποθέτω, η διασύνδεση νέων δεδομένων σε μια αρμολόγηση νέας ανασηματοδότησης, νέας ανάγνωσης, και το θεωρώ πραγματικό επίτευγμα και χαίρομαι βαθύτατα που το νιώθεις. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια πολλοί μου έχουν πει πως τους έχω αλλάξει την ανάγνωση της θάλασσας -όταν κοιτάζουν το φαινόμενο της μαρμαρυγής της θάλασσας θυμόνται την παραλληλία που έχω προτείνει με το χιόνι της τηλεόρασης…  Ενώ πραγματικά χαίρομαι, παράλληλα μπαίνω και σε νέες σκέψεις.

 

Με το έργο σου Chess Game or Playing in the Fields of Time there is no winning Ever που αποτελεί και την ελληνική πρόταση στην Μπιενάλε του Σάο Πάολο το 1991, εισάγεται το μοτίβο του σκακιού το οποίο αργότερα θα γίνει το ιδεόγραμμα/ σκακιστικό συνεχές. Το σκάκι είναι παιχνίδι, ένας στίβος αναμέτρησης μυαλού και ισορροπίας, μία συνάντηση με τον άλλo. Ποιος είναι ο παραλληλισμός με την τέχνη;

Ο Άνθρωπος Παίχτης (Homo Ludens του Huizinga) και το Πλανητικό Παιχνίδι του Κόσμου (του Κώστα Αξελού) έρχονται στο μυαλό μου γρήγορα-γρήγορα. Μα ναι! Και στο έργο αυτό, του 1991,  που αναφέρεσαι, το «παιχνίδι» του κοινού, αν θες η περφόρμανς που το κοινό εξαναγκαζόταν να π(α)ράξει καθώς περιβαλλόταν από λάδια και εμπόδια, ήταν η ουσία του έργου ενώ παράλληλα προκύπτουν οικολογικά ερωτήματα στην αντιπαράθεση μαρμάρων και καμμένων λαδιών. Το «παιχνίδι»,  η διερεύνηση του αδιανόητου, είναι προϋπόθεση για τον πολιτισμό. Σε έναν τίτλο μου θυμάμαι επέλεξα να αποτυπώσω αυτό το αίσθημα ως «Being the Game and the Game’s Game»/ «Όντας το ίδιο το Παιχνίδι και το Παίγνιο/Θήραμα του Παιχνιδιού». Πρόκειται για μια Προμηθεϊκή  συνθήκη και απαιτεί γερό  συκώτι… Στο έργο «Ιεροί Λόγοι/COVID-19» το κοινό «έπαιζε» στον πραγματικό τόπο του θεάτρου αλλά μπορούσε, και ακόμη μπορεί, να «παίξει» στο έργο μέσω του ηλεκτρονικού τόπου, όπου μπορεί να καταθέσει την εμπειρία του για την πανδημία. (http://aemiliapapaphilippou.com/logoi.html) –  Αν το ανοίξετε μέσω υπολογιστή χρειάζεται να σκανάρετε το Qrcode με το κινητό σας ώστε να μπείτε στην εφαρμογή.

«Σκάκι» ή «Playing in the Fields of Time there is no winning ever» (1991). Εκπροσώπηση της Ελλάδας στην 21η Μπιενάλε του Σάο Πάολο.

 

Mε το «Σκακιστικό Συνεχές», έχεις κατά κάποιον τρόπο χτίσει ένα σύστημα σκέψης, μία οργάνωση του κόσμου, έναν μικρόκοσμο. Σήμερα που υπάρχει απώλεια ενός κέντρου, και μίας αλήθειας, το έργο σου πάραυτα προτείνει ένα σταθερό σημείο αναφοράς που είναι η συνειδητότητα μέσα από την διασύνδεση και την αποδοχή της ρευστότητας;

Η «αλήθεια» δεν είναι ποτέ μία και στη δικτυακή προσέγγιση δεν νοείται, απαραίτητα «κέντρο» (αν και υπάρχουν «κεντρικοποιημένα» δίκτυα που θεωρούνται μάλλον ξεπερασμένα στον τρόπο διαμοίρασης των πληροφοριών). Το δίκτυο μάλλον εννοείται  με κόμβους και αλληλεξαρτήσεις… Θαρρώ όμως πως ρωτάς πως πλοηγείται κανείς σε ένα τέτοιο ρευστό τοπίο, με τάσεις που τραβάνε προς όλες τις πλευρές…;  Και ναι! «σημείο αναφοράς είναι η συνειδητότητα μέσα από την διασύνδεση και την αποδοχή της ρευστότητας»! Η όπως το εξέφρασε ένας Κινέζος θεατής κοιτάζοντας το έργο και την κορδέλα του Μoebius (που έχει μόνο μία πλευρά και μία ακμή), στο πρόσφατο έργο της αρχαίας Επιδαύρου ,-και ομολογώ με εξέπληξε-,  «ο δρόμος του Τάο είναι ένας».

«Σκακιστικό Συνεχές – Ιδεόγραμμα» 1992

Στο Σκακιστικό Συνεχές αλλά και όλη σου η δουλειά επιχειρείς να ενεργοποιήσεις τις αισθήσεις και οι μεταξύ τους σχέση. Πώς και με ποιόν τρόπο σε ενδιαφέρει ο τρόπος που ο ανθρώπινος εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την τέχνη; Θεωρείς ότι η τέχνη μπορεί να διευρύνει την αντίληψη και πώς το διερευνάς

Θεωρώ την τέχνη μύηση και μάλιστα όπως έγραφα την περίοδο που φοιτούσα στο NYU, θεωρώ πως δεν είναι τυχαίο πως η λέξη μύω (που σημαίνει μισοκλείνω τα μάτια εξού και το μύωψ) και μυώ (εισαγάγω κάποιον, μέσω της μύησης, σε κάποια επίγνωση), μοιάζουν να συσχετίζονται. Μάλιστα η διαδικασία  εκμάθησης σχεδίου, που εναλλάσσει το θηρευτικό/ εστιασμένο βλέμμα, (που μετρά με ακρίβεια και με τη βοήθεια της βελόνας), με το βλέμμα των μισόκλειστων ματιών, (που εξαναγκάζει  να αντιληφθείς τα πράγματα, παραμορφωμένα, ενεργοποιώντας ουσιαστικά άλλα κύτταρα  και εγκαθιδρύοντάς την «αφαίρεση» ως απομάκρυνση από αυτό που μέχρι πρότινος θεωρήθηκε «ακριβές») θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μέθοδος μύησης στην σύσταση έργου και στην λειτουργία της Τέχνης.  Σαφώς, λοιπόν θεωρώ πως η Τέχνη, η πρόσληψη  αλλά και η εξάσκησή της, διευρύνει την αντίληψη …από τα σχέδια της Αλταμίρα και εντεύθεν! Το ενδιαφέρον στην εποχή μας είναι πως αυτό έχει αρχίσει και τεκμηριώνεται και να υπάρχουν μετρήσεις που παρακολουθούν τις διεργασίες του εγκεφάλου και την φυσιολογία του σώματος. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει πως πρόκειται για  «συνταγή» ώστε  να παραχθεί έργο…

 

O χρόνος είναι πάντα ένα στοιχείο που ενσωματώνεις στο έργο σου π.χ. με τους μετρονόμους που είναι συχνά μέρος των εγκαταστάσεων. Πώς αντιλαμβάνεσαι τον χρόνο διότι υπάρχει ταυτόχρονα κίνηση αλλά και σταθερότητα, ροή και στάση.

Το παράδοξο με τον Χρόνο είναι, νομίζω, πως δεν μπορούμε ακριβώς να τον αντιληφθούμε παρά το γεγονός πως θεωρούμε πως τον μετράμε  γι’ αυτό και ενσωματώνω υποθέτω μετρονόμους που μας δίνουν μόνο  «μέτρο» ως προς το ρυθμό.  Ενδεικτικά, ως προς το πως αντιλαμβάνομαι τον χρόνο, ας αναφέρω τη διαδραστική προβολή στα μεσαιωνικά τείχη της Ρόδου με τίτλο το «Αέναο Τώρα» που ήταν μια εκδοχή του “Chaosmos” που προβλήθηκε στο παλάτι του Ludwigsburg στη Γερμανία.  Με ρωτάς όμως πράγματα που δεν χωράνε στον «χρόνο» μια συνέντευξης!

“Αέναο Τώρα” διαδραστική βίντεο-προβολή στα Μεσαιωνικά τείχη της Ρόδου. Φωτογραφία: Γιάννης Μαρκαντώνης .

Το έργο σου στο ΕΜΣΤ ήταν μία αντιθεσμική τολμηρή πρόταση. Πόσο σε ενδιαφέρει η πολιτική και κοινωνική εμπλοκή του έργου σου;

 Με ενδιαφέρει πολύ και το έχω πληρώσει ακριβά αν και την ίδια στιγμή μου έχει ανοίξει δρόμους. Αρκεί να σου πω πως έργο μου- κανένα έργο μου-  δεν υπάρχει στη συλλογή του ΕΜΣΤ (ούτε βεβαίως της Πινακοθήκης) παρά το γεγονός πως έμαθα πως διεθνής συλλέκτης ενδιαφέρθηκε να αγοράσει το βίντεο της εγκατάστασης της εναρκτήριας έκθεσης. Δυστυχώς δεν ενημερώθηκα ευθέως, ποτέ, αλλά έμαθα πως του μεταφέρθηκε η απάντησή μου στην ερώτηση αν το βίντεο «πάει» με το έργο και αν το έργο «πάει» με το κτήριο…Εννοείται πως είναι αλληλένδετα (αλλά αυτό δεν απαγορεύει να πουλήσω το βίντεο ξεχωριστά, όπως και άλλα έργα μου, σχέδια, εκτυπώσεις, ό,τι,  που έχουν μέσα τον πυρήνα της σκέψης μου). Όμως παράλληλα αυτό ακριβώς το έργο, ως βίντεο-ντοκουμέντο, εκτέθηκε στο Κάσσελ, στην Ντοκουμέντα,  και εντυπωσίασε Γερμανό επιμελητή. Με κάλεσε να εκθέσω και να μιλήσω, ως κεντρική ομιλήτρια/ερευνήτρια, στο συνέδριο Raumwelten,  Αρχιτεκτονικής, Σχεδιασμού του Δημόσιου Χώρου και Νέων Μέσων πάνω στην αντίληψή μου περί ομολογίας «χάους» και «τάξης», και πως αυτή διαμορφώνει νέα σχήματα κατανόησης αλλά και μηχανισμούς, σε κτήρια αλλά και συμπεριφορές. Ενδιαφέρον είχε  επίσης πως η εφημερίδα Zeitung επέλεξε να αναφερθεί στο συνέδριο χρησιμοποιώντας εικόνα του έργου «Liquid Sky» που είχε ήδη αποκαθηλώσει η Στέγη. Ακόμη ενδιαφέρον είχε πως χρειάστηκε να αναφέρω πως έχει αποκαθηλωθεί, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας της Στέγης, σε εκπροσώπους μεγάλων αρχιτεκτονικών γραφείων που θέλησαν να πάνε να το δουν.

«Liquid Sky», Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του ιδρύματος Ωνάση, 2010. Φωτογραφία Πάνος Κοκκινιάς

 

Γίνεται πολύς λόγος για τον δημόσιο χώρο και εσύ έχεις δουλέψει πολύ με δημόσιους και μεγάλους υπαίθριους χώρους. Πώς θεωρείς ότι η τέχνη μπορεί να ενεργοποιηθεί προς όφελος του κοινωνικού ιστού μέσα στον δημόσιο χώρο;

Πρώτη μου παρέμβαση «δημόσιου χώρου» θεωρώ το έργο «FIXed in Flux», του 2000, στην εναρκτήρια έκθεση του Εθνικού μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Αρνήθηκα να εκθέσω στον λευκό, «καθώς-πρέπει»,  χώρο που μας διατέθηκε, στην τάξη του «Μουσείου»,  αλλά θεώρησα ενδιαφέρον το σπάραγμα του ΦΙΞ και την αναγόρευσή του σε Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Θέλησα να κατανοήσω και να σχολιάσω την κατάσταση, εγκαταλείποντας, όχι δίχως δυσκολίες, το  θεσμικό πλαίσιο που μας διατέθηκε. Όπως είπα προηγουμένως η στάση μου ήταν δίκοπο μαχαίρι. Θεωρώ πως συνέβαλλα στη συζήτηση τι είναι Μουσείο και ποιος είναι ο χαρακτήρας ενός Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και ακόμη πιστεύω πως ισχύει η επισήμανση «FIXed in Flux» που μπορεί να μεταφραστεί στο αμφίδρομο «παγίως εν ρευστώ», αλλά και «παγιωμένο εν ρευστώ». Ίδωμεν.  Άλλωστε είπαμε: η Τέχνη υφαίνει Μέλλον…

 

TAGS