Manolis D. Lemos’ Performance still from «Tomorrow’s Corporate Love» at Palais de Tokyo, Paris, 2017

Μανώλης Δασκαλάκης Λεμός : «Διαφυγή μου είναι η πολλή δουλειά και η δυνατή μουσική»

Ο καλεσμένος της στήλης Μανώλης Δασκαλάκης Λεμός μιλά για όσα καταπιάνεται αυτή την περίοδο.

  1. Ποιες είναι οι βασικές αρχές της εικαστικής σου πρακτικής;
    Μπορώ μόνο κάποιες λέξεις ή φράσεις να σκεφτώ. Είναι η υβριδικότητα, η ρευστότητα, η θολότητα, η συνέπεια σε ένα όραμα και η υλοποίηση του προσωπικού. Προσπαθώ κάθε φορά να ορίζω το ρόλο που θα ένιωθα καλά να έχω ως δημιουργός σε ένα παγκόσμιο και τοπικό πλαίσιο που συνεχώς αλλάζει και να βρίσκω τον καλύτερο τρόπο να μορφοποιήσω ποιητικά αυτό που πιστεύω και νιώθω, συνεχίζοντας και εξελίσσοντας τις βάσεις και την κατεύθυνση της δουλειάς μου.
  1. Από πού αντλείς έμπνευση;
    Σε μεγάλο βαθμό από τη φύση και την τεχνολογία, από βιβλία, sites, podcasts και περιοδικά, τέχνης, θεωρίας και πολιτικής, από την ιστορία, την ιστορία της τέχνης, από την ελληνική παράδοση, τη μουσική, το χώρο της μόδας, το Instagram, από το σινεμά, από λεπτομέρειες της καθημερινότητας και από συζητήσεις με φίλους. Τα παραπάνω συγκεντρώνονται και συνήθως εμφανίζονται αναμοχλευμένα στα όνειρά μου και γεννάνε ιδέες λίγο πριν ξυπνήσω, ή όταν αφαιρούμαι και ονειρεύομαι ξύπνιος.
  1. Με τι καταπιάνεσαι αυτή την περίοδο;
    Κατά βάση με μια ατομική έκθεση που θα δείξω φέτος σε ένα μουσείο στην Πορτογαλία και με τα υπόλοιπα έργα σε αυτό το νέο σώμα δουλειάς που σκοπεύω να παρουσιάσω παράλληλα σε διαφορετικούς χώρους. Ταυτόχρονα, ως συνεισφέρων στο έργο της υβριδικής οντότητας που ονομάζεται Serapis, δουλεύω για μια νέα συλλογή ενδυμάτων, αντικειμένων και άλλων έργων για τον Ιούνιο και για μια ομαδική έκθεση σε επιμέλεια του Pierre Bal-Blanc στο Hot Wheels Athens. Επίσης ετοιμάζω ένα καινούριο βιβλίο και γράφω στίχους και νέα μουσική με τα Όρη, την μπάντα στην οποία είμαι drummer και τραγουδιστής.
  1. Πως έχει επηρεάσει η κατάσταση που ζούμε τη δουλειά σου; Ποιοι είναι οι τρόποι διαφυγής σου;
    Σε πρακτικό επίπεδο για να είμαι ειλικρινής δεν έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό η καθημερινότητά μου, καθώς περνάω έτσι κι αλλιώς πολύ χρόνο στο στούντιο και στο αυτοκίνητο για την παραγωγή έργων. Έχω περισσότερο προσωπικό χρόνο πριν και μετά από αυτό καθώς δεν υπάρχουν φυσικές κοινωνικές εκδηλώσεις. Δεν πηγαίνω σινεμά και δεν ταξιδεύω όσο πριν, και η ρουτινοποίηση και ψηφιοποίηση της καθημερινότητας έχει αρχίσει να με ενοχλεί σε μεγάλο βαθμό.
    Ως προς τη δουλειά μου, έχουν αναβληθεί αρκετά πράγματα που είχα προγραμματισμένα και έχω πάρει κάποιο χρόνο και κάποια απόσταση παρατήρησης για να κατανοήσω τι συμβαίνει και να δω πώς θα μπορούσα να ανταποκριθώ στις ραγδαίες αλλαγές που συμβαίνουν σε όλα τα επίπεδα. Οι βασικοί τρόποι διαφυγής μου είναι η πολλή δουλειά και η δυνατή μουσική που με ηρεμεί.
  1. Θεωρείς πως η Ελλάδα παρέχει το κατάλληλο περιβάλλον για τους καλλιτέχνες;
    Σίγουρα όχι σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση του πολιτισμού από το κράτος και την οικονομία της τέχνης, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Χρειαζόμαστε υπερπολλαπλάσια χρήματα σε κρατικό προϋπολογισμό για τον σύγχρονο πολιτισμό, περισσότερες διευκολύνσεις για  την αγορά και τις επιχορηγήσεις έργων και εκπαίδευση στον ιδιωτικό τομέα για να υπάρξει στοιχειωδώς μια βιώσιμη αγορά τέχνης στην Ελλάδα που να μη στηρίζεται σε παίκτες μετρημένους στα δάχτυλα, γιατί αυτό γεννά ένα άνυδρο τοπίο, έναν βίαιο ανταγωνισμό και μια ψυχολογική πίεση σε όλους τους παράγοντες της τέχνης. Σαν φυσικό τοπίο, σαν περιβάλλον , σαν γενική ποιότητα ζωής και σε επίπεδο εμπειριών και ερεθισμάτων ναι η Ελλάδα έχει πάρα πολλά να προσφέρει στους καλλιτέχνες.
  1. Ποια είναι η άποψή σου για τη χρήση των ψηφιακών μέσων στην τέχνη και την επέλαση των NFT;
    Τα ψηφιακά μέσα, όπως κάθε μέσο, προσφέρουν ποιοτικές και τεχνικές δυνατότητες που δεν μπορούν να προσφέρουν τα υπόλοιπα και εμπειρίες που γίνονται μάλιστα όλο και πιο οικείες στον σύγχρονο θεατή. Θεωρώ αυτονόητη τη σημασία της ανάπτυξης και παγίωσης των ψηφιακών μέσων και της πλήρους και αέναης εκμετάλλευσης των δυνατοτήτων που προσφέρει η τεχνολογία στην τέχνη. Για να είναι βιώσιμο όμως αυτό χρειάζονται και λύσεις για την οικονομία των ψηφιακών έργων, για να υποστηρίζονται άμεσα και εύκολα οι δημιουργοί και να είναι προστατευμένοι από την ευκολία της αναπαραγωγής των έργων τους. Το blockchain πιστεύω πως είναι μια σημαντική κατάκτηση της τεχνολογίας που μπορεί να προσφέρει αποκεντρωμένες λύσεις σε πολλά πράγματα που θεωρούσαμε ως τώρα δεδομένα αλλά είναι δυσλειτουργικά ή εμπεριέχουν αχρείαστα πολλούς διαμεσολαβητές. Tα NFTs είναι μια από αυτές τις λύσεις, η οποία έχει μια λογική και πρακτική βάση καθώς πράγματι καθιστά μοναδικό και μη αναπαράξιμο ένα ψηφιακό αρχείο. Δυστυχώς όμως το Proof of Work, το πρωτόκολλο στο οποίο λειτουργούν προς το παρόν σχεδόν όλα τα κρυπτονομίσματα είναι ενεργειακά υπερβολικά κοστοβόρο και ζημιογόνο για το περιβάλλον. Εύχομαι αυτό να αλλάξει σύντομα.
  1. Τα σχέδια σου για το άμεσο μέλλον και μια ευχή για αυτό.
    Τα σχέδια μου για το μέλλον αφορούν κυρίως την έκθεση μου στην Πορτογαλία και την υλοποίηση των υπολοίπων έργων σε αυτό το σώμα δουλειάς, το νέο βιβλίο και το αντίστοιχο βίντεο, κάποιες ψηφιακές και φυσικές επιμελητικές πρωτοβουλίες που ετοιμάζει η Serapis πέρα από την επερχόμενη συλλογή, μια συνεργασία που προέκυψε για την περαιτέρω διανομή και επικοινωνία των έργων της στην Ιαπωνία, την ολοκλήρωση της νέας μουσικής που γράφουμε αλλά και το σχεδιασμό του σπιτιού στο οποίο θα μετακομίσω με τη σύντροφο μου το φθινόπωρο. Και φυσικά οι διακοπές με την πρώτη ευκαιρία.
    Μια ευχή μου για το μέλλον είναι δικαιοσύνη, ισότητα, αλήθεια, ανοιχτότητα, αγάπη και ηρεμία για όλες τις μορφές ζωής.