Christian Friedrich & Aaron Ratajczyk

«The Way In» στην Haus N

Η Αλεξάνδρα Κοροξενίδη επισκέφτηκε την έκθεση The Way In στην αίθουσα τέχνης Ηaus N και γράφει τις εντυπώσεις της.

 

Σε πολλές εκθέσεις σύγχρονης τέχνης παρατηρείται το φαινόμενο η επιμέλεια και ιδέα που καταγράφεται ως σκεπτικό στο συνοδευτικό υλικό να μην αντιστοιχεί απαραίτητα στην εντύπωση που κανείς αποκομίζει από την ίδια την έκθεση. Το περί της έκθεσης υπερβαίνει το τι της έκθεσης, γεγονός όχι σπάνιο στην σημερινή συνθήκη όπου ο ρόλος των επιμελητών, της ανάγνωσης και της διαμεσολάβησης είναι θεσμικά όχι απλώς αποδεκτός αλλά κυρίαρχος. Συμβαίνει επίσης, η επιμελητική ιδέα να πραγματεύεται πλατιές και αόριστες έννοιες, που συχνά δεν καταφέρνουν να μεταφέρουν κάτι περισσότερο από μία εντύπωση ή ένα ακαθόριστο αίσθημα. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει στην, αν εξειρέση κανείς τις υπόλοιπες αδυναμίες, εύστοχα σκηνογραφημένη έκθεση «Τhe Way In» στην Haus N, με έργα των Leah Clements, Christian Friedrich, Aaron Ratajczyk και Ίριδος Τουλιάτου, σε επιμέλεια Πάνου Φουρτουλάκη και Titus Nouwens. (Λόγω των προβολών και της φύσης των έργων, η έκθεση λειτουργεί τις απογευματινές ώρες με τη δύση του ηλίου).

Όπως υποδηλώνει και ο τίτλος της έκθεσης, σκοπός είναι μία «υπαρξιακή διερεύνηση του είναι» και σημείο αφετηρίας αποτελεί η πρόσφατη εμπειρία της πανδημίας με το κλείσιμο στον εαυτό και τον προβληματισμό γύρω από την σωματικότητα, την επαφή και την σχέση του μέσα και του έξω.

Η απουσία λεζαντών ώστε ο θεατής να μην γνωρίζει ποιo έργο αντιστοιχεί σε κάθε καλλιτέχνη επιτρέπει την ελεύθερη ανάγνωση. Όμως, αν δεν διαβάσει κανείς το συνοδευτικό κείμενο δεν κατανοεί ότι τα αντικείμενα που υπάρχουν σε κάποιες σημεία της αίθουσας (για παράδειγμα τα ράφια από πλέξιγκλας, το σκέπασμα του καλοριφέρ, τα ξύλινα συρτάρια και η βίνταζ βαλίτσα, ή ακόμα ο ανεμιστήρας και ο εκτυπωτής)  δεν είναι έργα της Ίριδος Τουλιάτου αλλά αντικείμενα από τα σπίτι της, που οι επιμελητές επέλεξαν να αφαιρέσουν από το σπίτι της,  σε συνεννόηση μαζί της, όσο εκείνη έλειπε από την πόλη. Η ίδια η διαδικασία αυτή, η συνεργασία δηλαδή ανάμεσα στους επιμελητές και την καλλιτέχνιδα, η ιδέα της απόσπασης και το παιχνίδι-πείραμα γύρω από το αίσθημα ή την κατάσταση που θα προέκυπτε όταν η καλλιτέχνιδα επέστρεφε σε έναν αλλαγμένο ιδιωτικό χώρο, η ιδέα της επιθυμίας και της ιδιοκτησίας και ό,τι συνεπάγεται η απώλεια προσωπικών αντικειμένων που υποκαθιστούν το έργο τέχνης ως αντικείμενο σε συνάρτηση με το έργο ως διαδικασία. Αυτό επιβεβαιώνει κάτι ήδη γνωστό, ότι δηλαδή, κάτι ορίζεται ως έργο τέχνης από τον χώρο στον οποίο παρουσιάζεται. Όμως αυτή η διαδικασία δεν μεταφέρεται στον θεατή.

Εκείνο πάντως που γίνεται σαφές και ενοποιεί τα έργα είναι το αίσθημα μιας προσωρινότητας, το εφήμερο και η κατάσταση αναμονής. Εν μέρει, αυτό συμβαίνει διότι πολλά από τα έργα/αντικείμενα τοποθετούνται στο πάτωμα, όπως συμβαίνει σε μία μετακόμιση.

Iris Touliatou & Christian Friedrich

Υπάρχει επίσης το αίσθημα μιας συσσωρευμένης έντασης που περιμένει να αποδεσμευτεί ή παραμένει εγκλωβισμένη. Στην ηχητική/φωτιστική εγκατάσταση της Leah Clements (έργο που προέκυψε από την βιντεο-εγκατάσταση The Siren of Deep), ο αυξανόμενος σε ένταση ήχος που εκπέμπει ένα συσκευασμένο με ζελατίνη ηχείο (subwoofer) φτάνει στα όρια ενός εκκωφαντικού θορύβου, που υποτίθεται ότι αποδεσμεύει ή εξωτερικεύει μία εσωτερική ένταση.

Σε κάθε περίπτωση, ο θόρυβος και τα φώτα που αναβοσβήνουν δημιουργούν μία ένταση, που ακριβώς επειδή ενεργοποιεί τις αισθήσεις, είναι και σωματική. Πρόθεση είναι η ενσώματη εμπλοκή του θεατή. Στην εγκατάσταση Remote Resemblances του Αaron Ratajczyk, το πάτωμα από τα χαρτόκουτα συσκευασιών που έχουν απλωθεί ανοιχτά ώστε να χτίζουν ένα χάρτη-μωσαϊκό με έμμεσες αναφορές στο εμπόριο και την διακίνηση προϊόντων από όλον τον κόσμο αλλά και στα χαρτόκουτα που χρησιμοποιούν οι άστεγοι ως στέγη, εκπέμπει διαφορετικούς ήχους, ανάλογα με το σημείο που θα πατήσει ο θεατής. Ο θεατής αποκτά αίσθηση της παρουσίας του ενώ ο συνειρμός που δημιουργείται ανάμεσα στα χαρτόκουτα και τους άστεγους, τα μαγαζιά και το κέντρο της πόλης προσθέτει σε αυτήν αίσθηση που έχει ο θεατής ότι είναι παρόν και μέρος του έργου, την επίγνωση ότι είναι επίσης ενεργό μέλος της πόλης και του δημόσιου χώρου. Η σχέση του μέσα και του έξω, το τί είναι ιδιωτικός και τί δημόσιος χώρος, η κατανάλωση, η τροφή (κάποια από τα κουτιά είναι συσκευασίες τροφίμων) το τί αποτελεί επιθυμία, ανάγκη ή κατανάλωση είναι κάποιες σκέψεις που προκύπτουν από το έργο που εννοιολογικά μοιάζει πιο προσβάσιμο από τα υπόλοιπα.

Γενικότερα, τα έργα φιλοδοξούν να δημιουργήσουν συνειρμούς που όμως δεν είναι πάντα εύστοχοι. Τα εναλλασσόμενα πλάνα στην Untitled ταινία του Christian Friedrich κινούνται ανάμεσα στον κυματισμό της αμερικανικής σημαίας, το βασανιστικό ηλεκτροσόκ που υφίσταται ένας άνδρας στην περιοχή των γεννητικών του οργάνων, την εικόνα μιας παρέλασης την Ημέρα των Ευχαριστιών και τις εικόνες μεδουσών ή πουλιών. Κάτι που στην αρχή μοιάζει ως σχόλιο σε διαφορετικές όψεις της εξουσίας (θετικές και αρνητικές, ενοποιητικές ή καταστροφικές) μεταβάλλεται, θα έλεγε κανείς, με συνειδητή πρόθεση σε μία εικόνα ανεξιχνίαστων συνειρμών. Εντείνεται έτσι ένα αίσθημα αβεβαιότητας στο οποίο συμβάλλει μία αίσθηση κίνησης (σε αναστολή ή ενεργής, όπως για παράδειγμα στα πλάνα του βίντεο, τα φώτα που αναβοσβήνουν ή στην κίνηση του θεατή πάνω στα χαρτόκουτα) και που εντέλει διατρέχει το σύνολο της έκθεσης. Όμως η αβεβαιότητα, όσο και αν είναι πολλές φορές δημιουργική, κάποιες φορές μπορεί να μην έχει σημείο αναφοράς, εστίαση και επομένως να παραμένει ένα αδιέξοδο . Με τον κίνδυνο που διατρέχει κανείς να χαρακτηριστεί πεζός, αυτό είναι ένα στοίχημα που η έκθεση στην Haus N μοιάζει να προκαλεί στον θεατή και τον εαυτό της.

 

H έκθεση Τhe Way In στην Haus N, Καΐρη 6, 2ος όροφος, διαρκεί ως 8/1/2011

TAGS