Katja Novitskova στο Hyperlink Αthens

Η Αλεξάνδρα Κοροξενίδη είδε και γράφει για μια εγκατάσταση που λειτουργεί και ως ενιαία εικόνα, αποτυπώνοντας μία σύγχρονη ματιά γύρω από το ερώτημα του τί είναι πραγματικότητα.

 

Στην έκθεση GIGNESTΗAI της Εσθονής καλλιτέχνιδος Katja Novitskova στο Hyperlink Αthens, o θεατής αντικρύζει ένα δισδιάστατο γλυπτό που έχει προκύψει από την ψηφιακή εκτύπωση σε αλουμίνιο μίας υβριδικής ζωόμορφης φιγούρας (και αυτή με την σειρά της προϊόν ανάμειξης εικόνων από το διαδίκτυο). Στους τοίχους του μικρού τετράγωνου χώρου της αίθουσας, γκράφιτι-τύπου σχέδια και οι σκιές τους δημιουργούν ένα περιβάλλον. Το συμπληρώνει το ηχοτοπίο με χαλαρωτικούς ήχους που κάποιες στιγμές θυμίζουν πουλιά και ήχους της φύσης.

Η εγκατάσταση που λειτουργεί και ως μία ενιαία εικόνα, αποτυπώνει μία σύγχρονη ματιά γύρω από το ερώτημα του τί είναι πραγματικότητα και πώς γίνεται αντιληπτή, γύρω από την ρευστή σχέση φυσικής και ψηφιακής παρουσίας και την μετάπλαση, αμφίδρομα, της μίας στην άλλη. Εύστοχη είναι η επιλογή του τίτλου της έκθεσης στον βαθμό που εννοεί το «γίγνεσθαι», δηλαδή την διαρκή εξέλιξη, μετατροπή και σύνθεση – πραγματικού και ψηφιακού – που μπορεί να προκύπτει από συγκρούσεις. Το σημείο από το οποίο ξεκινά αυτή η εξέλιξη είναι ένα ζητούμενο. Η έκθεση θέτει επομένως και εμμέσως έναν προβληματισμό γύρω από την πρωταρχική πηγή της εικόνας, την αρχή και την διαμόρφωσή της. Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι το λίκνο που συνδυάζει οργανικά και μηχανικά στοιχεία είναι ένα επανερχόμενο μοτίβο στην δουλειά της καλλιτέχνιδος.

Με αφετηρία το φυσικό, η καλλιτέχνης η οποία έχει συνδεθεί με την μετα-ιντερνετική τέχνη (Το Post-internet Survival Guide 2010 ήταν και ο τίτλος της πολυσυζητημένης έκδοσής-μελέτης της που παρουσιάστηκε και ως έργο)  αναζητά εικόνες στον ψηφιακό κόσμο που ξεκινούν όμως από την πραγματικότητα. Αφού τις επεξεργαστεί και μεταβάλλει σε μία καινούρια εικόνα, «αποσπά» το νέο υβριδικό αποτέλεσμα από το ψηφιακό περιβάλλον και το «επιστρέφει» στον χώρο δίνοντας του διαστάσεις και υλικότητα, μία υλικότητα που όμως, στην συγκεκριμένη έκθεση, που δεν έχει υφές και δεν προσκαλεί την απτικότητα.

Αν και τόσο στην γνωστή σειρά των γλυπτών Μamaroo (που θυμίζουν μηχανές, ρομπότ και περιλαμβάνουν οργανικές μορφές) όσο και στα έργα που παρουσίασε στο περίπτερο της Εσθονίας στην μπιενάλε της Βενετίας το 2017, τα γλυπτά είναι τρισδιάστατα, στην έκθεση της  Ηyperlink, το κεντρικό γλυπτό που ανήκει στην σειρά  Αpproximations δεν έχει γλυπτικότητα αλλά είναι σαν μία δισδιάστατη οντότητα (είναι η απεικόνιση ενός υβριδικού πλάσματος) να «προσγειώθηκε» από το πίσω μέρος μίας οθόνης (η μεταλλική περλέ επιφάνεια του γλυπτού έχει μία μακρινή ομοιότητα με την οθόνη). Αλλόκοτη, απόκοσμη, τερατώδης αλλά και μία παρουσία που μοιάζει επιφυλακτική, αβέβαιη και εύθραυστη, η μορφή αυτή προκύπτει από την εξερεύνηση μίας «νέα υλικότητας» (μία έννοια που ενδιαφέρει την καλλιτέχνιδα) που εμφανίζεται σε έναν κόσμο ενιαίο, ρευστό χωρίς αυστηρούς διαχωρισμούς ανάμεσα στον ψηφιακό και μη ψηφιακό κόσμο, έναν κόσμο που συνεχώς διαμορφώνεται, είναι εν τω γίγνεσθαι. Το ενδιαφέρον πάντως είναι ότι εδώ δεν εξετάζεται τόσο η πραγματικότητα του ψηφιακού κόσμου έτσι όπως εμφανίζεται και γίνεται αντιληπτή πίσω από την οθόνη, όσο ο ψηφιακός κόσμος στην ίδια την πραγματικότητα. Ο ψηφιακός κόσμος εδώ δεν απασχολεί με την έννοια της επαυξημένης πραγματικότητας αλλά ως υλικότητα.

Ως συνολική και τελική εντύπωση, ο θεατής ίσως νοιώσει ότι η φύση είναι η αφετηρία και η κατάληξη, εκεί από που ξεκινά η πραγματικότητα και στην οποία καταλήγει. Η ζωή είναι υλική. Τα γκράφιτι στους τοίχους της γκαλερί λειτουργούν προς μία τέτοια κατεύθυνση: ως αστικό στοιχείο, οδηγούν τον νου σε τοίχους της πόλης, σε πραγματικούς χώρους. Την ίδια στιγμή όμως, οι σκιές των μορφών υποδηλώνουν την αντανάκλαση όχι την υλικότητα. Αντίστοιχα το κεντρικό γλυπτό είναι η εκτύπωση, είναι το ίχνος, το χνάρι κάποιου άλλου πράγματος, είναι δηλαδή ήδη ένα βήμα μακριά από την ίδια την παρουσία, είναι ο μετασχηματισμός μίας αρχικής εικόνας σε κάτι άλλο. Με αυτόν τον τρόπο ανοίγει ένας διάλογος ανάμεσα στην αρχική εικόνα και στην μετάπλασή της η οποία όμως στην συνέχεια αποκτά μία δικής της υπόσταση και δημιουργεί έναν αυτόνομο κόσμο (τον ψηφιακό κόσμο).

Τα σχέδια στον τοίχο θυμίζουν επίσης γραφές και ζωγραφική σπηλαίων. Ιδωμένα ως περιβάλλον και λόγω της μικρής διάστασης της αίθουσας δημιουργούν έναν περίκλειστο χώρο, ένα κουκούλι που υποδέχεται και εσωκλείει την κεντρική μορφή-γλυπτό/εκτύπωση. Η φύση ως γενεσιουργός και πηγή του έργου τέχνης διαποτίζουν την έκθεση.

Αναδύεται μήπως μία καινούρια φύση στην οποία οι μηχανές, η τεχνολογία και ο ψηφιακός κόσμος είναι κομμάτι της; Μια νέα υλικότητα; Ποια πορεία ακολουθεί η αντίληψη και πώς διαμορφώνεται η εμπειρία της πραγματικότητας και το έργο τέχνης μέσα σε μία τέτοια πιθανή συνθήκη;

Η εγκατάσταση GIGNESTHAI πραγματεύεται το ζήτημα της υλικότητας που επιστρέφει στην σύγχρονη τέχνη με διάφορες μορφές (για παράδειγμα ως χειρωναξία ή ως σχέση τέχνης και ντιζάιν), εδώ ακολουθώντας μία αντίστροφη πορεία από το ψηφιακό στο πραγματικό. Το έδαφος μοιάζει να το κερδίζει η υλικότητα, ο χώρος, η φυσική παρουσία και η εμπειρία στον πραγματικό χώρο που όμως είναι σε διαρκή σύνδεση με τον άυλο, τον τεχνητό και ψηφιακό κόσμο. Όμως η φυσική παρουσία αποκτά μία εναλλακτική, μη συμβατική μορφή. Το αποτέλεσμα είναι παράξενο, κάπως αμήχανο ίσως διότι η ίδια αυτή σχέση ανάμεσα στο άυλο και υλικό είναι και αυτή αμήχανη και υπό διερεύνηση. Το δυνατό σημείο της έκθεσης είναι – τουλάχιστον για το κοινό που δεν έχει διαμορφωθεί από την ψηφιακή κουλτούρα – περισσότερο τα ζητήματα που θίγει, ο σύγχρονος προβληματισμός της γύρω από την ψηφιακή κουλτούρα αλλά και το ψηφιακό κόσμο ως κομμάτι του τρόπου ζωής και της έκφρασης κυρίως όμως το άνοιγμα της φαντασίας σε μία μελλοντική πραγματικότητα ίσως δυστοπικής ίσως όμως και πολλά υποσχόμενης.

 

Η έκθεση «GIGNESTHAI» της Katja Novitskova στο Hyperlink Athens (Ασημ. Φωτήλα 32) διαρκεί έως τις 7 Νοεμβρίου.

 

TAGS