Photo: Andreas Simopoulos

«Βληχή»: Μια συγκλονιστική ελεγεία ανάμεσα στο πάθος και τον θάνατο

Παγκόσμια πρεμιέρα στην Εθνική Λυρική Σκηνή για την νέα δημιουργία του Γιώργου Λάνθιμου

Η επιστροφή – κατά κάποιον τρόπο – του πολυβραβευμένου σκηνοθέτη και η συνεργασία του με την ΕΛΣ, γίνεται με ένα κινηματογραφικό εικαστικό ποίημα που μέσα από μια σκοτεινή αλλά μεθυστική ατμόσφαιρα, εξερευνά τις ιδέες της μοναξιάς και της σύνδεσης, του θανάτου και του έρωτα, της επιθυμίας αλλά και της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα.

Η ασπρόμαυρη μικρού μήκους ταινία «Βληχή» (βέλασμα σημαίνει η λέξη) γυρίστηκε σε μια χειμωνιάτικη, «άγρια» Τήνο – με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας – τον χειμώνα του 2020,  με ένα μικρό συνεργείο, σε συνθήκες δηλαδή που ο διάσημος πλέον σκηνοθέτης είχε πολύ καιρό να βιώσει και που όπως δήλωσε είχε νοσταλγήσει. Οι εικόνες λοιπόν μας μεταφέρουν σε ένα ξερό και άγονο τοπίο, σε μια αγροτική περιοχή της Ελλάδας, όπου ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου βαραίνει την ατμόσφαιρα, με τους ανθρώπους του χωριού να συμπάσχουν και να συμμετέχουν στο βαρύ πένθος και τη νεαρή σύντροφο του νεκρού, να ταλαντεύεται ανάμεσα στην συντριβή της απώλειας και το ζωώδες ένστικτο για επιβίωση.

Ο Λάνθιμος αιχμαλωτίζει την προσοχή του κοινού με αριστοτεχνικό τρόπο, ενώ οι άνθρωποι, τα ζώα και το τοπίο συγκλίνουν και συνωμοτούν σε έναν ωμό και ανησυχητικό κύκλο ζωής και θανάτου. Όπως δήλωσε στην συνέντευξη τύπου και ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργος Κουμεντάκης «Από μικρός στα μέρη που έζησα άκουγα απίστευτες ιστορίες που στριφογυρίζουν από γενιά σε γενιά και αποτυπώνονται στο γέρικο σκαμμένο δέρμα όσων τις αφηγούνται. Στις ιστορίες εκείνες, όπου το σεξ μπλέκεται με την πίστη, τη φύση, την απιστία και τον θάνατο, ποτέ δεν είσαι βέβαιος για το τι πραγματικά έχει συμβεί και τι είναι κομμάτι του φαντασιακού. Μια τέτοια ιστορία είδα στη “Βληχή”, μεταξύ ονείρου και ρεαλισμού».

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης τόνισε πως με αυτή την ταινία γυρίζει «σε ένα πρώιμο στάδιο του κινηματογράφου, ασπρόμαυρο, χωρίς λόγια. Ήταν πρόκληση και ταυτόχρονα έμπνευση ότι είναι μια ταινία βουβή που παρουσιάζεται με τον συγκεκριμένο τρόπο και με τη συνοδεία ζωντανής ορχηστρικής μουσικής». Το στοιχείο του κύκλου της ζωής και του θανάτου αντικατοπτρίζεται στην ανανοηματοδότηση του πένθιμου άσματος του Μπαχ από τον Κνουτ Νύστεντ, και του μουσικού έργου του Τόσιο Χοσοκάβα που συνοδεύουν την ταινία. Οι στίχοι υποδηλώνουν ότι ο θάνατος δεν είναι ένα τέλος, αλλά ένας νέος σύντροφος και μια νέα συνάντηση.

Η Έμμα Στόουν πού συμμετέχει στην ταινία μαζί με τον Γάλλο ηθοποιό Νταμιάν Μπονναρ, δήλωσε ευτυχής που ξανασυνεργάστηκε με τον Λάνθιμο μετά την «Ευνοούμενη» καθώς όπως είπε «ήταν ένα δώρο για αυτή η εμπειρία στο νησί».

Ελίνα Κουντούρη, Γιώργος Κουμεντάκης, Έμμα Στόουν, Γιώργος Λάνθιμος. Φωτό: Ν. Τσουκαλάς

Η «Βληχή» δημιουργήθηκε και εντάσσεται στο πρωτοποριακό πρόγραμμα The Artist on The Composer το οποίο διασυνδέει σύγχρονους καλλιτέχνες με την κλασική μουσική και την όπερα, προκαλώντας μια ιδιαίτερη σύμπραξη διαφορετικών μορφών τέχνης σε ένα ενιαίο σύνολο. Το πρόγραμμα είναι μια συμπαραγωγή του Οργανισμού ΝΕΟΝ και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και το επιμελείται ο Γιώργος Κουμεντάκης και η διευθύντρια του ΝΕΟΝ Ελίνα Κουντούρη, η οποία δήλωσε πως «ξεκίνησε με τον κοινό σκοπό να εξερευνήσουμε τις δυνατότητες του σύγχρονου πολιτισμού να προσφέρει νέα αφηγήματα. Στη συνεργασία μας με την Εθνική Λυρική Σκηνή πειραματιζόμαστε και δημιουργούμε μια ιδιαίτερη σύμπραξη των τεχνών, στην προκειμένη περίπτωση μια πρωτόγνωρη συνάντηση του πειραματικού σινεμά και της κλασικής μουσικής, προσφέροντας έναν βιωματικό τρόπο θέασης».

Ο δε ιδρυτής του ΝΕΟΝ Δημήτρης Δασκαλόπουλος σημείωσε πως «ο οργανισμός από την ίδρυσή του επέλεξε να δραστηριοποιηθεί μέσα από κοινές δράσεις, αναπτύσσοντας συνέργειες με φορείς πολιτισμού, δημόσιους και ιδιωτικούς. Δημιουργήσαμε ένα νέο μοντέλο συνεργασιών, βασισμένο στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, με σκοπό να συμβάλλουμε στην διάχυση της τέχνης σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό»

Τέλος, ο Παναγιώτης Παντελάτος, Διευθυντής Επικοινωνίας του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, δήλωσε πως «είναι πολύ σημαντικό για τον πολιτισμό της χώρας που η Εθνική Λυρική Σκηνή συνεργάζεται με κορυφαίους πολιτιστικούς οργανισμούς, όπως ο ΝΕΟΝ στην Ελλάδα, και με μεγάλα λυρικά θέατρα στο εξωτερικό, και αναπτύσσει δημιουργικές σχέσεις με διακεκριμένους καλλιτέχνες, όπως ο Γιώργος Λάνθιμος. Με την καλλιτεχνική καθοδήγηση του Γιώργου Κουμεντάκη, για το έργο του οποίου νιώθουμε βαθιά εκτίμηση, η ΕΛΣ συνεχίζει να κάνει άλματα μπροστά, βρίσκοντας την εξωστρέφεια που της αξίζει».

Η ταινία, όπως ειπώθηκε στην συνέντευξη, κόστισε (χωρίς ωστόσο να ανακοινωθούν νούμερα) όσο περίπου το 2% μιας διεθνούς παραγωγής ενώ η Έμμα Στόουν συμμετείχε αφιλοκερδώς.

Η ταινία θα κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα της, συνοδεία μουσικών συνόλων, στις 6, 7 και 8 Μαΐου (με τρεις προβολές κάθε μέρα) στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ ενώ υπάρχει η σκέψη να προβληθεί σε αίθουσες του εξωτερικού στο μέλλον. Το μουσικό σενάριο της ταινίας αποτελείται από έργα των Γ. Σ. Μπαχ / Κνουτ Νύστεντ και Τόσιο Χοσοκάβα, τα οποία θα ερμηνευτούν ζωντανά από μουσικούς της ΕΛΣ,  τη Χορωδία της ΕΡΤ και τη σολίστ Αγγελίνα Τκάτσεβα (τσίμπαλο), σε μουσική διεύθυνση Νίκου Βασιλείου και διεύθυνση χορωδίας Αγαθάγγελου Γεωργακάτου.

TAGS