Σπύρος Παπαλουκάς: «Καφενείο στη Μυτιλήνη», 1929

Πόσο σύγχρονος είναι ο Σπύρος Παπαλουκάς;

Ξεκινάει μεθαύριο Τρίτη 12 Ιουλίου στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη η έκθεση «Σπύρος Παπαλουκάς, Ο Ερευνητής του Αινίγματος της Ζωγραφικής» και εμείς ανασύραμε από το αρχείο των «Νέων της Τέχνης» ένα ενδιαφέρον κομμάτι αφιερωμένο στην έκθεση που είχε γίνει στον ίδιο χώρο πριν από 15 χρόνια

Το έργο του Σπύρου Παπαλουκά (1892 – 1957) χαρακτηρίζεται από έναν διαρκή προβληματισμό και την αμφίδρομη σχέση κατανόησης του μοντέρνου, μέσα από τα δεδομένα της δικής μας παράδοσης και αντίστοιχα τη χρήση στοιχείων της παράδοσης κατά την ερμηνεία της μοντέρνας τέχνης. Ο Παπαλουκάς συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικών δημιουργών των αρχών του 20ού αιώνα, που συνέβαλαν στην αναμόρφωση και στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής ζωγραφικής. Συνεχίζει και διευρύνει το έργο των πρωτοπόρων, Κωνσταντίνου Παρθένη, Κωνσταντίνου Μαλέα, Γεωργίου Μπουζιάνη, ενώ με τους Νικόλαο Λύτρα, Μιχάλη Οικονόμου, Νικόλαο Οθωναίο προτείνουν καινοτόμους τρόπους απόδοσης της φύσης.

Με την έκθεση «Σπύρος Παπαλουκάς, Ο Ερευνητής του Αινίγματος της Ζωγραφικής. Γνωστά και Άγνωστα Έργα», που ξεκινάει την Τρίτη 12 Ιουλίου στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη, βασικός στόχος είναι η ανάδειξη της καλλιτεχνικής πορείας του Παπαλουκά, με κύριο χαρακτηριστικό τη συνεχή και μεθοδική αναζήτηση της προσωπικής του  ζωγραφικής έκφρασης, όπως αναδεικνύεται από τα πολλαπλά σχέδια και τις σπουδές της προετοιμασίας ως την επιτέλεση του τελικού πίνακα. Είναι μια πρόκληση για τον θεατή, να έχει την αίσθηση πως βρίσκεται στο εργαστήριο του ζωγράφου και παρακολουθεί τις διαδοχικές φάσεις της δημιουργίας ενός πίνακα, ενώ συγχρόνως διαπιστώνει τις μεταλλάξεις του τεχνοτροπικού του ύφους, από τα αχνά τοπία της Αίγινας στις αυστηρά δομημένες συνθέσεις του Όρους, στους έντονους χρωματικά και σχηματικά πίνακες της Σαλαμίνας ως τις αφαιρετικές απόψεις της Πάρου και τα λιτά εκθαμβωτικά στιγμογραφικά έργα της τελευταίας περιόδου. Παράλληλα, στις μακέτες των μνημειακών του θρησκευτικών και κοσμικών εικονογραφήσεων, αναδεικνύεται η πρωτοτυπία του προσωπικού του ύφους, με σεβασμό πάντα στην παράδοση και στη λειτουργικότητα των χώρων. Επίσης, επιχειρείται με τις ενότητες των πινάκων και των σχεδίων της έκθεσης (πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά), την παράθεση αποσπασμάτων και σχολίων του ίδιου του Παπαλουκά, να προβληθεί το ευρωπαϊκό προφίλ του καλλιτέχνη και να τονιστεί η προσφορά του στην εξέλιξη της νεοελληνικής ζωγραφικής.

Το Ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη είχε παρουσιάσει και πριν από 15 χρόνια, το 2007 μια μεγάλη έκθεση, την πρώτη για τον Σπύρο Παπαλουκά για να ακολουθήσουν μια σειρά ακόμη σε πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος των «Νέων της Τέχνης» για εκείνη την πρώτη έκθεση, η Μαρία Τσιλιμιδού που υπογράφει σχετικό αφιέρωμα ρώτησε τον τότε Γενικό Διευθυντή του Ιδρύματος Χρήστο Καρρά αλλά και τον τότε Διευθυντή Οργάνωσης και Ανάπτυξης του εικαστικού Προγράμματος του Ιδρύματος Τάκη Μαυρωτά, κατά πόσον ενδιαφέρει σήμερα έναν νέο άνθρωπο ο Σπύρος Παπαλουκάς.

«Προφανώς και οι ανησυχίες των νέων παιδιών δεν είναι ίδιες με αυτές στην εποχή του Παπαλούκά» απαντά ο Χρήστος Καρράς. «Ο κόσμος μας απ’ όλες τις οπτικές είναι διαφορετικός. Ωστόσο, ένας φοιτητής για παράδειγμα της Καλών Τεχνών που παλεύει σήμερα να βρει τη δική του πλαστική δύναμη και έκφραση, μπορεί να διδαχθεί πάρα πολλά από έναν καλλιτέχνη ο οποίος με φοβερή επιμονή, εργασία, μεγάλη ιδιωτικότητα και καινοτομία έχτισε το δικό του εικαστικό λεξιλόγιο».

«Μέσα από τη θέαση του καινοτόμου έργου του, ένας νεότερος καλλιτέχνης μπορεί να μάθει πάρα πολλά για την ευθύνη που είχε ο Παπαλουκάς απέναντι στη ζωγραφική πράξη. Παραμένει η τέχνη του έναν μάθημα για το χρώμα, το σχέδιο και κυρίως τη σύνθεση» λέει ο Τάκης Μαυρωτάς. «Στα έργα του δεν υπάρχει τίποτα περιττό. Λειτουργεί πολύ προσεκτικά ποιώντας εικόνες υψηλής αισθητικής τελείωσης».

Δείτε όλο το αφιέρωμα στις σελίδες 12 – 13 του τεύχους 161 των «Νέων της Τέχνης» εδώ.

TAGS