Niki de Saint Phalle (1930-2002), «Το παγκάκι», 1989. Ζωγραφισμένος πολυεστέρας με εφημερίδα μωσαϊκό γραμμένο στα ελληνικά από τη Μαρίνα Καρέλλα, 160 × 139,7 × 109,2 εκ. Ιδιωτική συλλογή

Ίδρυμα Β & Ε Γουλανδρή: 7 εκθέσεις μέχρι το 2024

 

Έναν προγραμματισμό που καλύπτει τα επόμενα δυόμισι χρόνια και περιλαμβάνει επτά σημαντικές εκθέσεις, δυο στην Άνδρο και πέντε στην Αθήνα, ανακοίνωσε σήμερα το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή.

Είναι μια σειρά από εκθέσεις που η κάθε μια από αυτές προσεγγίζει από διαφορετική οπτική γωνία τη σύγχρονη τέχνη μέσα από τη ματιά Ελλήνων και ξένων δημιουργών: Συγκεκριμένα, εκτός από την έκθεση της Αλεξάνδρας Αθανασιάδη που θα κάνει εγκαίνια στις 3 Ιουλίου στο Μουσείο της Άνδρου, ο ίδιος χώρος το επόμενο καλοκαίρι θα φιλοξενήσει αναδρομική έκθεση του  Χρόνη Μπότσογλου που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Αντιστοίχως, το Παγκράτι ετοιμάζεται για ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Φώτη Κόντογλου (το φετινό φθινόπωρο) ενώ αναμένονται τρεις θεματικές εκθέσεις (νεορεαλισμός,  έργα σε χαρτί και νέο-ιμπρεσιονισμός) ενώ το 2024 θα κλείσει με έργα του Νάκη Παναγιωτίδη. Αναλυτικά οι εκθέσεις έχουν ως εξής:

Αλεξάνδρα Αθανασιάδη: Πλάθοντας το άυλο

Σε μια περιήγηση που καλύπτει σχεδόν πέντε δεκαετίες δημιουργίας, χωρίς να ακολουθεί χρονολογική σειρά, ο επισκέπτης θα έχει τη δυνατότητα να ανακαλύψει τις πολλαπλές πτυχές της πορείας της Αλεξάνδρας Αθανασιάδη, από τα πρώιμα παιδικά έργα της έως σήμερα. Η αναδρομική αυτή έκθεση θα μας ταξιδέψει πρώτα στο εργαστήριο της καλλιτέχνιδας, στο οποίο δημιουργεί εδώ και τριάντα χρόνια. Από εκεί θα μεταφερθούμε στις ακροθαλασσιές, όπου η γλύπτρια βρίσκει τα περισσότερα υλικά για τις δημιουργίες της. και στη συνέχεια ανακαλύπτουμε μιαν άγνωστη πτυχή της δημιουργικής της πορείας: τον πρωταρχικό ρόλο της αφαίρεσης στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές του 1990. Τα περισσότερα έργα της ενότητας, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό, αναδεικνύουν τις επιρροές που δέχτηκε η Αθανασιάδη από γλύπτες όπως οι Henry Moore και Alberto Giacometti, χωρίς όμως ποτέ να χάνει το δικό της, εντελώς προσωπικό, οξυδερκές βλέμμα.

Αλεξάνδρα Αθανασιάδη, «Άλογο LX». Ξύλο και μέταλλο, 98 × 132 × 28 εκ. Ιδιωτική συλλογή

Ύστερα από ένα άλμα είκοσι πέντε ετών, μεταφερόμαστε σε μιαν ενότητα αφιερωμένη αποκλειστικά στον Κωνσταντίνο Καβάφη, στην οποία η Αθανασιάδη μας αποκαλύπτει έναν κόσμο απρόσμενο, γεμάτο χρώμα και αισθησιασμό ενώ η  έκθεση ολοκληρώνεται με την ενότητα που αποτελεί τον κεντρικό άξονα της τέχνης της Αθανασιάδη: το ανθρώπινο σώμα. Γυναικείες και ανδρικές φιγούρες, από ξύλο, μέταλλο και χαρτί, εμπνευσμένες από τη μυθολογία, την ίδια, τον πατέρα της ή τον σύζυγό της, συνυπάρχουν σε αυτόν τον χώρο, εκφράζοντας όλες τις πλευρές, ακόμα και τις πιο σκοτεινές, του έργου της. Η έκθεση αποτελεί μια ενιαία εικαστική εγκατάσταση, με τις ενότητες να διαχέονται η μία μέσα στην άλλη. Για τη δόμηση αυτής της αφήγησης, καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος της ίδιας της καλλιτέχνιδας, με τη βοήθεια των έμπιστων συνεργατών του Ιδρύματος Παρασκευής Γερολυμάτου και Ανδρέα Γεωργιάδη.

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Άνδρου, 3 Ιουλίου-2 Οκτωβρίου

 

Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους

Η  έκθεση με τίτλο «Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους», που θα παρουσιαστεί φέτος το φθινόπωρο, είναι ένα επετειακό αφιέρωμα για τα 100 χρόνια από την Εθνική συμφορά του ξεριζωμού του Ελληνισμού της Ιωνίας από τις μακραίωνες εστίες της. Είναι όμως και η επέτειος των τριών χρόνων από την έναρξη λειτουργίας του Μουσείου του Ιδρύματος Γουλανδρή.  Γι’ αυτή τη διπλή επέτειο, την αποφράδα επέτειο της εθνικής τραγωδίας και ευφρόσυνη επέτειο της έναρξης της λειτουργίας του Μουσείου ετοιμάζεται ένα διπολικό αφιέρωμα. Δυο εκθέσεις δηλαδή σε μια συνοπτική παρουσία στο πνεύμα του υπότιτλου «Από το σήμερα στο χθες με προοπτική το αύριο».

                                                        Φώτης Κόντογλου (1895-1965), «Ο Λαοκόων», 1938. Λάδι σε ξύλο, 80 × 100 εκ. Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών

Στο πρώτο σκέλος ζητούμενο είναι η ανάδειξη της πολιτιστικής και πνευματικής προσφοράς του Φώτη Κόντογλου στο πεδίο των εικαστικών τεχνών και τα Γράμματα κατά τον 20ο αιώνα. Στο δεύτερο σκέλος ζητούμενο είναι η ανάδειξη των επιρροών που δέχθηκαν οι νεότεροι. Με αρχή τους πρωτόκλητους εκ των μαθητών του που είναι οι διαπρέψαντες στη συνέχεια Νίκος Εγγονόπουλος και Γιάννης Τσαρούχης αλλά και άλλοι διακριθέντες όπως ο Μόραλης, ο Λουκόπουλος, ο Βουρλούμης, ο Κοψίδης, ο Καρούσος, ο Παπαδέλης, ο Χοχλιδάκης και ο Ξυνόπουλος.

36 εν ζωή ή πρόσφατα θανόντες αξιόλογοι καλλιτέχνες θα αντιπαρατεθούν εικονογραφικά με έργα του επιφανούς Δασκάλου. 135 έργα τα οποία προέρχονται από 52 φορείς και ιδιώτες συνθέτουν το αφιέρωμα για την ευόδωση του οποίου συνεργάστηκαν ο καθηγητής Δημήτρης Παυλόπουλος και οι ερευνητές διδάκτορες ιστορικοί Σπύρος Μοσχονάς και Γιώργος Μυλωνάς. Συμβουλευτικό ρόλο για τον εντοπισμό έργων προς δανεισμό είχε ο Χρήστος Μαργαρίτης. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη σκηνογραφική μαεστρία των Ανδρέα Γεωργιάδη και Βιβής Γερολυμάτου, αλλά και όλων όσοι εργάστηκαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην ολοκλήρωση του απαιτητικού αυτού εγχειρήματος.

 

Ο Νεορεαλισμός ως πρωτοποριακό κίνημα

Ένα από τα σημαντικότερα γαλλικά πρωτοποριακά κινήματα, το οποίο παρά το εφήμερο του βίου του (1960-1963) δεν έχασε από την σπουδαιότητα του διαβήματός του, παρά την ετερογένεια της ομάδας και την έλλειψη νεορεαλιστικής συνοχής τους, καταχωρήθηκε ως σημαντικό κεφάλαιο στην παγκόσμια νεότερη ιστορία της τέχνης.

Η υπό μελέτη έκθεση θα περιλαμβάνει έργα καλλιτεχνών που είτε κατά τη συγκρότηση είτε λίγο αργότερα υπέγραψαν το Μανιφέστο του Νεορεαλισμού το 1960. Αυτό που τους ενώνει είναι μια νεοφανής αντιληπτική προσέγγιση του ρεαλισμού, η οποία βρίσκεται σε μια κοινωνιολογική θεώρηση του πραγματικού. Το νεορεαλιστικό αφιέρωμα συγκροτούν οι μονοχρωμίες του Yves Klein, οι φθαρμένες αφίσες του Raymond Hains και του Jacques Villeglé, τα εν κινήσει γλυπτά του Jean Tinguely, οι συμπιέσεις του Arman και του César, οι πλαστικές συναρμογές των Martial Raysse και Christo. Οι πολύχρωμες αισθησιακές συνθέσεις της Niki de Saint Phalle, οι νεορεαλιστικές προτάσεις του Gérard Deschamps, του François Dufrêne, του Mimmo Rotella είναι προτάσεις που αναδεικνύουν τον αστικό χώρο με μέσα που προσφέρει η τεχνολογία.

Χρόνης Μπότσογλου (1941-2022), «Γυμνό», 1986. Μπρούντζος με πράσινη πατίνα, 50 × 103 × 50 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Χρόνης Μπότσογλου

Ο προσφάτως θανών οραματιστής ζωγράφος, γλύπτης, χαράκτης και δάσκαλος έφυγε αφήνοντας ένα μεγάλο κενό στον χώρο της μεταφυσικής υπαρξιακής Τζιακομετικής διάστασης της ζωγραφικής. Η αναδρομική έκθεση για το καλοκαίρι του 2023 στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο θα αποτελέσει τον οφειλόμενο φόρο μνήμης και ευχαριστιών για τα όσα μας κληροδότησε, ανοίγοντας νέους δρόμους στην ιστορία της νεότερης ελληνικής, και όχι μόνο, τέχνης.

 

Έργα σε χαρτί από τη Συλλογή του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή

Έκθεση με έργα σε χαρτί της Συλλογής του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή, το φθινόπωρο του 2023, πολλά από τα οποία ανήκουν σε λευκώματα που θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο σύνολό τους στο ελληνικό κοινό. Στην έκθεση θα περιλαμβάνονται έργα των Henri de Toulouse-Lautrec, Aristide Maillol, Georges Braque, Fernand Léger, Joan Miró, Henri Matisse και Pablo Picasso.

Fernand Léger (1881-1955), «Ακροβάτες και κλόουν», 1950. Έγχρωμη λιθογραφία σε χαρτί Arches, από το λεύκωμα «Τσίρκο», 42 × 32,5 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Ο νέο-ιμπρεσιονισμός στα χρώματα της Μεσογείου

Όπως ο όρος δηλώνει, πρόκειται για επιγέννημα του μεγάλου ρεύματος του Ιμπρεσιονισμού. Δεν προκύπτει ως διασπαστική ενέργεια ρήξης αλλά ως εγχείρημα περαιτέρω ενίσχυσης του χρωματικού λυρισμού, ο οποίος αρχίζει να συνδιαλέγεται με τις προτάσεις των Φωβ. Ζητούμενο είναι να προσδώσει επιπλέον πληρότητα στον ιμπρεσιονισμό, του οποίου αποτελεί απότοκο γέννημα. Η έκθεση που θα ανοίξει τη χρονιά του 2024, περιορίζεται στο γεωγραφικό πλαίσιο της Μεσογείου, εξ ου και η μη αναφορά στο όνομα του Georges Seurat ο οποίος δεν ήρθε σε επαφή με την Μεσόγειο.

Ο Paul Signac αντιθέτως (παθιασμένος συλλέκτης ο ίδιος) υπήρξε από τους πρωτοπόρους του κινήματος. Στη σημαντική αυτή θεματική έκθεση, με έργα που προέρχονται από Μουσεία της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Μ. Βρετανίας, του Λουξεμβούργου και του Μονακό, περιλαμβάνονται ονόματα διάσημων μετα-ιμπρεσιονιστών όπως Paul Signac, Maximilien Luce, Théo Van Rysselberghe, Henri Matisse, Charles Camoin και Henri Manguin.

 

Νάκης Παναγιωτίδης

Καλλιτέχνης με μακρά διαδρομή και εργοτεχνική πρωτοτυπία, ανήκει στην ομάδα των διακεκριμένων καλλιτεχνών της Ελληνικής Διασποράς. Εγκατεστημένος στη Βέρνη, φίλος του Γιάννη Κουνέλλη, δραστηριοποιείται στο ρεύμα της Arte Povera, της φτωχής, δηλαδή, τέχνης. Σε αντίθεση με τον καταναλωτικό ευζωϊσμό της pop, πρωτοπορεί με την φιλόδοξη στόχευση αξιοποίησης και ενσωμάτωσης στις συνθέσεις του υλικών τα οποία ο χρόνος θέλει να αφήνει στο περιθώριο. Η έκθεση θα γίνει το φθινόπωρο του 2024.

 

TAGS