Nick Cave, Soundsuit, 2014 © Nick Cave Ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη και Jack Shainman Gallery, Νέα Υόρκη. Mandrake Hotel Collection

Η δύναμη της αφρικανικής φαντασίας

Μια έκθεση στο Λονδίνο από 11 καλλιτέχνες της αφρικανικής διασποράς, προβάλλει τη φαντασία ως αντίσταση στις διακρίσεις.

Η δολοφονία του George Floyd και το κοινωνικό κίνημα Black Lives Matter έφεραν στο προσκήνιο μια πληθώρα εκθέσεων που ασχολήθηκαν με ζητήματα του φύλου και της μαύρης ταυτότητας και την πολιτική της μαύρης εικονογραφίας.

Η έκθεση «In the Black Fantastic», που φιλοξενείται αυτό το διάστημα στη Hayward Gallery του Λονδίνου, ξεχωρίζει από προηγούμενες παρουσιάσεις ως η πρώτη μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στο έργο μαύρων καλλιτεχνών της αφρικανικής διασποράς που χρησιμοποιούν το φαντασιακό για να αντιμετωπίσουν τη φυλετική αδικία και να εξερευνήσουν εναλλακτικές πραγματικότητες.

Σε επιμέλεια του Ekow Eshun, η έκθεση προσφέρει μια διαφορετική ανάγνωση, «μια συναρπαστική πρόσκληση να αγκαλιάσουμε τη φαντασία ως μια ζώνη δημιουργικής και πολιτιστικής απελευθέρωσης», όπως επισημαίνει ο ίδιος.

Μια σειρά έργων 11 καλλιτεχνών της αφρικανικής διασποράς, που κατάγονται από διαφορετικές χώρες, συνθέτουν την έκθεση, που περιλαμβάνει ζωγραφικές εγκαταστάσεις, φωτογραφίες, βίντεο, γλυπτά και έργα μεικτών μέσων. Μέσα από ένα σύνολο πλούσιων οπτικών ερεθισμάτων που αντλούν έμπνευση από φολκλόρ, μύθους, επιστημονική φαντασία, παραδόσεις και την κληρονομιά του Αφροφουτουρισμού, οι καλλιτέχνες επαναπροσδιορίζουν τους τρόπους με τους οποίους αναπαριστούμε το παρελθόν και σκεφτόμαστε το μέλλον, ενώ παράλληλα ασχολούνται με τις προκλήσεις και τις συγκρούσεις του παρόντος.

Rashaad Newsome, Build or Destroy, 2021 (still) © Rashaad Newsome. Ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη και της Jessica Silverman Gallery

Στα εκθέματα εντάσσονται τα Soundsuits, αστραφτερά κουστούμια-γλυπτά με πούλιες (τα οποία μπορούν να φορεθούν) του Nick Cave, που ο καλλιτέχνης ξεκίνησε να φτιάχνει πριν από 30 χρόνια ως απόκριση στον βίαιο ξυλοδαρμό του Rodney King από την αστυνομία στο Λος Άντζελες. Ανάμεσά τους, ένα νέο Soundsuit αποτίει φόρο τιμής στον George Floyd.

Είτε πρόκειται για τους περίτεχνους και μεγαλοπρεπείς, στολισμένους με εμβλήματα ιππείς του Hew Locke, είτε για τις θεατρικές αυτοπροσωπογραφίες με φύλλα χρυσού της Lina Iris Viktor, είτε για το βίντεο του Rashaad Newsome, στο οποίο ένα CGI τρανς μοντέλο χορεύει καθώς η πόλη καίγεται και καταρρέει στο βάθος, η στροφή προς το φαντασιακό δεν συσχετίζεται με τη φυγή. Υποδηλώνει μια άρνηση των καλλιτεχνών να ζήσουν μέσα στους περιορισμούς μιας κοινωνίας που ορίζει τους μαύρους ως υποδεέστερους και διαφορετικούς. Αντίθετα, η καλλιτεχνική κοινότητα αντιλαμβάνεται τη φυλή ως μια κοινωνικά κατασκευασμένη μυθοπλασία και όχι ως μια επιστημονική αλήθεια.

Στον επάνω όροφο, οι σκιαγραφημένες μαριονέτες στο φιλμ της Kara Walker αφηγούνται φρικιαστικές ιστορίες από τις βομβιστικές επιθέσεις στην Οκλαχόμα, που διέπραξε ο λευκός ρατσιστής Timothy McVeigh το 1995, μέχρι τη φρικτή ρατσιστική δολοφονία τρία χρόνια αργότερα του Αφροαμερικανού Τζέιμς Μπερντ, που σύρθηκε μέχρι θανάτου από το πίσω μέρος φορτηγού στο Τέξας.

Σε μια άλλη ομάδα έργων, η υδάτινη θεματική των ζωγραφικών συνθέσεων του Chris Ofili και της Ellen Gallagher μας σαγηνεύει, καθώς μας μεταφέρει σε μυθικούς κόσμους. Ο Οδυσσέας και η Καλυψώ του Chris Ofili μετατοπίζονται στo Τρινιδάδ, ενώ στους πίνακες της Ellen Gallagher αναπαρίστανται ασημένια κεφάλια που θυμίζουν επιστημονική φαντασία και μοιάζουν με αφρικανικά αγάλματα, καθώς παρασύρονται από υπόγεια υδάτινα ρεύματα.

Μέσα από μια διαδρομή με έντονα και ποικιλόμορφα οπτικά ερεθίσματα που μεταπηδούν από το μέλλον στο παρελθόν και από το παρόν στο μέλλον, η έκθεση εξερευνά τις άπειρες δυνατότητες του φαντασιακού της μαύρης φυλής. Επιπλέον, γίνεται κοινωνός ενός διαφορετικού τρόπου θέασης και ενός νέου οράματος.

 

«In The Black Fantastic» στη Hayward Gallery, Λονδίνο. Έως 18 Σεπτεμβρίου.

 

TAGS