Από την ταινία του George Clooney “The Monuments Men” (2014), με τον ίδιο, τον Matt Damon, το Bill Murray, τον John Goodman κ.ά.

Οι Κλούνεϊ ανακάλυψαν παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων αξίας εκατομμυρίων

Είναι δυνατόν ένα αρχαίο άγαλμα, ένα ειδώλιο, ένα αγγείο να ενισχύσει την τρομοκρατία; Και όμως είναι λέει (και) το Ιδρυμα Κλούνεϊ.

Η αρχαιοκαπηλία συνιστά έγκλημα πολέμου λέει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και από αυτό μπορούμε να κατανοήσουμε  ότι η σύνδεση ανάμεσα στα αρχαία έργα τέχνης και την διεθνή τρομοκρατία είναι ευθεία.

Παρ’ όλα αυτά, σπανίως ή ποτέ τιμωρούνται οι ένοχοι. Αυτό κατήγγειλε η συνεργάτης το Ιδρύματος Κλούνεϊ για τη Δικαιοσύνη Άνια Νεϊστάτ, παρουσιάζοντας στην Ουάσινγκτον τα αποτελέσματα έρευνας δύο ετών σχετικά με την παράνομη διακίνηση τουλάχιστον 300 περιπτώσεων πολιτιστικών θησαυρών από το Ιράκ, τη Συρία, την Υεμένη και τη Λιβύη και την πώλησή τους στη συνέχεια στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με ερευνητές, τουλάχιστον 40.000 αντικείμενα κλάπηκαν από τη Συρία, ενώ σχεδόν 150.000 αντικείμενα λεηλατήθηκαν από την Υεμένη. Οι πωλήσεις αρχαιοτήτων από  εμπόλεμες περιοχές, οι κλοπές από τα ξένα στρατεύματα, οι παράνομες ανασκαφές είναι από τα παρεπόμενα του πολέμου, που μπροστά στις ανθρώπινες ζωές έρχονται ασφαλώς, σε δεύτερη μοίρα.

Πλην όμως, αποτελούν εγκλήματα πολέμου και επειδή απογυμνώνουν τους λαούς από την πολιτιστική κληρονομιά τους και στην ουσία από την ιστορία τους αλλά και γιατί τα κέρδη χρησιμοποιούνται σταθερά για την χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και την τροφοδότηση των εξτρεμιστών με πολεμικό υλικό. Αυτό έχει καταγγελθεί πολλές φορές για τον ISIS στη Συρία, με τις συριακές αλλά και λιβυκές και λιβανέζικες αρχαιότητες να φτάνουν στην «αγορά». Εκεί γίνεται προσπάθεια ξεπλύματος, η οποία, προς το  παρόν αποτυγχάνει. Αν όμως μιλάμε για τη μαύρη αγορά, όλα φαίνεται να βαίνουν καλώς…

 

Ακαταδίωκτοι

Τα κλεμμένα αντικείμενα περνούσαν από την Τουρκία, τον Λίβανο, αραβικά κράτη, κράτη από την ανατολική Ευρώπη ή την Ταϊλάνδη για να καταλήξουν σε εμπόρους έργων τέχνης ή να πουληθούν διαδικτυακά, με ιδιωτικές αγοραπωλησίες. Δορυφορικές εικόνες που ελήφθησαν από το The Docket εντόπισαν μια σειρά από τοποθεσίες που είχαν ανασκαφεί στο Ιράκ και τη Συρία, συμπεριλαμβανομένου του αρχαιολογικού χώρου Tell Bia στην επαρχία Raqqa της βόρειας Συρίας.

Τα περισσότερα από όσα  εντοπίζονται και κατάσχονται, επιστρέφονται τελικά στις χώρες όπου ανήκουν. Οι μεταπωλητές όμως δεν διώκονται για τις πράξεις τους, δεν θεωρούνται εγκληματίες πολέμου, σύμφωνα με το ίδρυμα.
«Ο κόσμος γίνεται όλο και πιο αυταρχικός και οι αυταρχικοί ηγέτες χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τα δικαστήρια για να εδραιώσουν την εξουσία τους», όπως αναφέρουν ο Τζορτζ Κλουνεϊ και η Αμάλ Αλαμουντίν – Κλούνεϊ για τους σκοπούς του ιδρύματος τους. «Ιδρύσαμε το Ίδρυμα Κλούνεϊ για τη Δικαιοσύνη για να αναγκάσουμε τους δράστες διεθνών εγκλημάτων να λογοδοτήσουν και για να αγωνιστούμε για δικαιοσύνη, για τα θύματα και για τους επιζώντες της εκτεταμένης διαφθοράς και των μαζικών θηριωδιών», συμπληρώνουν.

Η εμπειρία και των δύο σε διεθνές πεδίο ήταν η αφορμή. Η Αμάλ Κλούνεϊ μέσα από τη δουλειά της ως δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων είδε αυταρχικούς ηγέτες και καταπιεστικές κυβερνήσεις να διαπράττουν παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνοντας κατάχρηση των δικαστηρίων και των δικαστικών συστημάτων στις χώρες τους χωρίς φόβο και, πολύ συχνά, χωρίς συνέπειες.

Από τη δική του πλευρά, οι επιζώντες των φρικαλεοτήτων που γνώρισε ο Τζορτζ Κλούνεϊ κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Νταρφούρ τον ώθησαν να ιδρύσει το The Sentry, έναν οργανισμό που επιδιώκει να απενεργοποιήσει τα πολυεθνικά ληστρικά δίκτυα, τα οποία επωφελούνται από τα εγκλήματά τους, από τις βίαιες συγκρούσεις, την καταστολή και τις εκτεταμένες κλοπές. Χωρίς να αντιμετωπίζουν σχεδόν ποτέ τη δικαιοσύνη και χωρίς τα θύματα να λαμβάνουν αποζημίωση. Αυτές οι επιδιώξεις για δικαιοσύνη αντιμετωπιζόμενες από τις  διαφορετικές οπτικές γωνίες των δύο, συνδυάστηκαν προκειμένου για να δημιουργήσουν το The Clooney Foundation for Justice.’ Πρέπει ακόμα να σημειώσουμε πως οι δυο συναντήθηκαν κατά την προετοιμασία των γυρισμάτων της ταινίας Monuments men η οποία αναφέρεται στην κλοπή ευρωπαϊκών έργων τέχνης από τη ναζιστική Γερμανία. Τότε, είχαν κλαπεί εκατομμύρια έργα, πολλά από τα οποία δεν έχουν ακόμα επιστραφεί στους κατόχους τους.

 

Ισλαμικό κράτος

Νομική διευθύντρια του The Docket, ενός προγράμματος του ιδρύματος, η Άνια Νεϊστάτ διαθέτει στοιχεία για το παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων. Όπως λέει, ελέγχεται από ένοπλες οργανώσεις, (π.χ.  Ισλαμικό Κράτος ή  Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ –το πρώην παρακλάδι της Αλ Κάιντα στη Συρία) και τους επιτρέπει, με τα έσοδα που προκύπτουν, να αγοράζουν όπλα και να χρηματοδοτούν επιθέσεις. Ακόμη και με επίφαση «νομιμότητας».

Το Ισλαμικό Κράτος, την εποχή που είχε υπό τον έλεγχό του πολλά εδάφη της Συρίας και του Ιράκ (2011-16) ίδρυσε ένα «υφυπουργείο» Aρχαιοτήτων, που χορηγούσε άδειες σε άτομα που λεηλατούσαν αρχαιολογικούς χώρους και στη συνέχεια επέβαλε φόρους στην πώληση των αντικειμένων!

Κρατικές και μη κρατικές  ένοπλες ομάδες, σύμφωνα με τις έρευνες του Clooney Foundation for Justice, είχαν θεσμοθετήσει τη λεηλασία των αρχαιοτήτων ως πολεμικό όπλο και ως σημαντική πηγή χρηματοδότησης. «Η λεηλασία τροφοδοτεί τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις και επιτρέπει τη διάπραξη σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνών εγκλημάτων», σημειώνεται στην αναφορά του ιδρύματος, που κάνει και τη δυσοίωνη πρόβλεψη, πως όσο υπάρχει σε μεγάλο βαθμό άναρχη διεθνής αγορά για παράνομες αρχαιότητες, όπου οι έμποροι, οι μεσίτες και οι μεσάζοντες λειτουργούν ατιμώρητα, αυτά τα εγκλήματα θα συνεχισθούν αμείωτα και θα παραμείνουν κερδοφόρα.

Το Ίδρυμα απορρίπτει κατηγορηματικά, ότι η παγκόσμια διακίνηση λεηλατημένων, πολιτιστικών θησαυρών είναι ένα έγκλημα χωρίς θύµατα. Μπορεί να μη φαίνεται τόσο σοβαρό όσο η εμπορία όπλων, ναρκωτικών ή ανθρώπων, όμως η παράνομη διακίνηση λεηλατημένων αρχαιοτήτων είναι καταστροφική από φυσική, κοινωνική και πολιτιστική άποψη.  Η έκθεση υπολόγισε τη συνολική αξία των κλεμμένων αντικειμένων σε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια.

«Τα κράτη θα πρέπει να βάλουν να λογοδοτήσουν άτομα και ομάδες για τη συμμετοχή τους σε εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία, ακόμη και όταν αυτά τα εγκλήματα αφορούν ή επηρεάζουν την πολιτιστική κληρονομιά», ανέφερε η έκθεση. Η παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων παρομοιάζεται με τα ματωμένα διαμάντια και την εγκληματική διακίνηση ελεφαντόδοντου.

 

TAGS