Alexandra Bircken, Fair Game, 2021 Installation view, Kesselhaus, KINDL – Centre for Contemporary Art, Berlin Photo: Jens Ziehe, 2021

Τέχνη και μόδα: Η φαντασία θα σώσει τον κόσμο;

Η σύνδεση της σύγχρονης μόδας με έργα του γυναικείου σουρεαλισμού συνιστά μία εκδοχή για το πώς φτάσαμε σε μια παράλογη εποχή.  

Η σουρεαλίστρια καλλιτέχνιδα Leonora Carrington στο βιβλίο της The Milk of Dreams περιγράφει έναν μαγικό κόσμο, όπου η ζωή επαναπροσδιορίζεται συνεχώς μέσα από το πρίσμα της φαντασίας. Είναι ένας κόσμος όπου ο καθένας μπορεί να αλλάξει, να μεταμορφωθεί, να γίνει κάτι ή κάποιος άλλος. Η Cecilia Alemani, καλλιτεχνική διευθύντρια της φετινής Biennale Τέχνης της Βενετίας, επιχειρεί να διερευνήσει αυτό το πεδίο των δυνατότητων που προσφέρει η απελευθερωμένη φαντασία .  

Πώς αλλάζει ο ορισμός του ανθρώπου; Τι αποτελεί τη ζωή και τι διαφοροποιεί το φυτό και το ζώο, τον άνθρωπο και τον μη άνθρωπο; Ποιες είναι οι δικές μας ευθύνες απέναντι στον πλανήτη, στους άλλους ανθρώπους και σε άλλες μορφές ζωής; Πώς θα ήταν η ζωή χωρίς εμάς; Τα ερωτήματα της Alemani θέτουν τις κατευθύνσεις αυτής της διοργάνωσης, η οποία εστιάζει στην αναπαράσταση σωμάτων και στις μεταμορφώσεις τους, στη σχέση μεταξύ ατόμων και τεχνολογίας, στη σύνδεση των σωμάτων και της Γης. 

Η επιμελήτρια τέχνης επιδιώκει να παρουσιάσει ένα σύνολο με απόκοσμα πλάσματα και μετασχηματισμένες φιγούρες μέσα από ένα φανταστικό ταξίδι σωμάτων και προσδιορισμών του ανθρώπινου στοιχείου. Σε ένα παράλληλο σύμπαν, αυτό της μόδας, οι σχεδιαστές βρίσκονται στην ίδια συχνότητα τόσο δημιουργώντας και καλλιεργώντας τις δικές τους αντιλήψεις για την κοινότητα τους όσο και καταρρίπτοντας παλιά στερεότυπα. 

Οι σκέψεις τους για τη μόδα της νέας πραγματικότητας επηρέασαν τη ματιά τους σε ό,τι αφορά τη δομή του ρούχου. Ο πραγματισμός της εποχής περιορίζει τα περιθώρια στα παιχνιδίσματα της πολυτέλειας με το φευγαλέο και το ματαιόδοξο. Η μόδα καλείται να δώσει λύσεις για την ανάγκη μας να νιώθουμε ασφάλεια μέσα σε ένα κλιματικά και υγειονομικά ασταθές περιβάλλον. Η κάλυψη και όχι η έκθεση του δέρματος αλλάζει τις ιεραρχήσεις της μόδας. 

 Εκεί έξω ένα μονοκόμματο ρούχο, κάτι τραχύ, άκαμπτο και φαρδύ σαν φόρμα εργασίας ή σαν στολή προστασίας από πυρηνικό ατύχημα θα υποδηλώνει το μασκοφορεμένο πρόσωπο της νέας κομψότητας. Σημαντικός αναλυτής της οποίας θεωρείται ο Demna (πλέον χωρίς το επίθετο του, Gvasalia,) σχεδιαστής του οίκου Balenciaga. Το πραγματικό αντικείμενο είναι σχεδόν εκτός θέματος. Αυτό που έχει σημασία είναι τι αντιπροσωπεύει από την άποψη ενός συστήματος αξιών, όπως υποστηρίζεται από τον δημιουργό και την ικανότητά του να αποκρυσταλλώνει μια στιγμή στην κοινωνική εξέλιξη. Στο σύμπαν του, η αισθητική είναι μεγάλη, ζοφερή, αόριστα στρατιωτική, όπως οι στολές ενός μετα-αποκαλυπτικού κόσμου. Κυρίως ολόμαυρου και πλήρως καλυμμένου. 

Στην πρόσφατη Εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου στα παρασκήνια της Max Mara στο moodboard του σχεδιαστή Ian Griffiths ήταν καρφιτσωμένες εικόνες έργων της Sophie TaeuberArp, η οποία ήταν στενά συνδεδεμένη με το κίνημα Dada. Η ίδια «πρωταγωνιστεί» στην αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης όπου παρουσιάζεται η εκπληκτική καριέρα της που ξεδιπλώνεται   σε υφάσματα, μαριονέτες, εσωτερικά και αρχιτεκτονικά σχέδια, έπιπλα, πίνακες ζωγραφικής, ανάγλυφα γλυπτά και φωτογραφίες. Ο Griffiths με τη σειρά του παραδέχτηκε ότι τον τράβηξε  ο τρόπος που η Taeuber-Arp απέδιδε ακόμη και στα καθημερινά αντικείμενα μια αίσθηση  μαγείας και μυστηρίου. «Μετά τα δύο τελευταία χρόνια, λαχταρούμε τη μαγεία» είπε. 

Αυτό το μαγικό στοιχείο, το ελεύθερο ταξίδι της φαντασίας που επικαλείται και η Cecilia Alemani για τη δική της έκθεση στην Biennale , παρουσίασε ο οίκος Marni πρόσφατα στο Μιλάνο. Στο σώου της συλλογής του επόμενου χειμώνα σχεδόν όλοι έφεραν κάποιο είδος κορώνας από σπάγκο και κλαδιά ή περίτεχνα περιτυλίγματα κεφαλιού, που ήταν στην πραγματικότητα σακάκια διπλωμένα και στριμμένα, σαν να προετοιμάζονταν για κάποια μαγική, απόκρυφη τελετή, ενώ αιχμηρά παπούτσια άστραφταν στα πόδια τους. Ίσως πράγματι η Leonora Carrington να είχε δίκιο, το σουρεαλιστικό της Γάλα των Ονείρων να πλημμυρίζει και τις πασαρέλες. 

Αντίστοιχα και ο Ευριπίδης Λασκαρίδης βρίσκεται στα όρια θεατρικότητας και επιτέλεσης, καθώς η ταυτότητα της δουλειάς του διατρέχεται από την έρευνά του πάνω στη μεταμόρφωση και τη γελοιότητα, μεταμορφώνοντας το σώμα  με κοστούμια, μάσκες και μακιγιάζ προς τη δημιουργία queer ή αλλότριων έως και ζωόμορφων πλασμάτων. Το χιούμορ είναι η αφετηρία αυτών των μεταμορφώσεων﮲ όπως και το στοιχείο της αυτό-ειρωνείας. Τα πλάσματά του είναι προορισμένα για την αποτυχία, την πτώση. Μία ρωγμή που υπενθυμίζει πόσο ανθρώπινα εύθραυστοι είμαστε.  

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 6 της The Artnewspaper Greece (ΑΠΡΙΛΙΟΣ-ΜΑΙΟΣ)

TAGS
Art For Tomorrow,16-20 June