Η Vortic παρουσίασε μια σειρά εμπειριών εικονικής πραγματικότητας και εκθέσεις κατά τη διάρκεια της εβδομάδας των εγκαινίων της Μπιενάλε της Βενετίας, πλέον διαθέσιμα στην ιστοσελίδα της Vortic

Η εικονική πραγματικότητα είναι κάτι περισσότερο από ένα εργαλείο

Η έκθεση του Doug Aitken στη Βενετία δείχνει πως η εικονική πραγματικότητα (VR) μπορεί να είναι χρήσιμη για τον κόσμο της τέχνης, αλλά το ίδιο το μέσο έχει τη δική του αυτόνομη αξία. Γράφει η Gretchen Andrew*

Προσωπικά, έχω συσχετίσει τη Βενετία με θάνατο και ταλαιπωρία. Ο Τόμας Μαν, ο μεγάλος εξερευνητής τού τι σημαίνει το μοντέρνο, έχει άμεση σχέση με αυτή μου την άποψη. Όπως και ο Stravinsky και η ο Ezra Pound, οι οποίοι και οι δύο κείτονται στο κοιμητήριο του αγαπημένου μου τόπου στη Βενετία, το νησί του San Michele.

Τον προηγούμενο μήνα νιώθοντας ο κόσμος της τέχνης, μοντέρνος και πολύ ζωντανός και απελευθερωμένος από τους περιορισμούς που έθεσε ο covid, και με επίγνωση πως τέτοια ελευθερία μπορεί να είναι επισφαλής, έφθασε στην Βενετία μαζικά και πάρταρε σαν να ήμασταν στο 1999. Ήταν από όλες τις απόψεις μια χρονιά που έπρεπε να είσαι εκεί και να αφεθείς στην φυσική ταλαιπωρία μιας πόλης αφιλόξενης στις γόβες στιλέτο.

Αντίθετη από την ταλαιπωρία της Βενετίας είναι η βολική μορφή της έκθεσης εικονικής πραγματικότητας (virtual reality, VR) του Doug Aitken Open που παρουσίασε η πλατφόρμα VR Vortic, η οποία εδράζεται στο Λονδίνο.

Η πανδημία έχωσε την τέχνη μέχρι τα αυτιά απερίσκεπτα (και μάλιστα χωρίς ακουστικά!) στην αξιοποίηση της VR σαν ένα τρόπο ψηφιοποίησης φυσικών εμπειριών, ώστε να πλασαριστούν προς πώληση. Μετά (;) την πανδημία, δεν τολμάμε να φανταστούμε τι μπορεί να καταφέρει η άριστη τεχνογνωσία της Vortic όσον αφορά την εικονική πραγματικότητα ως μέσο.

Η έκθεση του Aitken στη Βενετία περιλαμβάνει διαδραστικά γλυπτά εγκατεστημένα μέσα ένα φαντασιακό αρχιτεκτονικό περιβάλλον το οποίο αντανακλάται σε αυτά. Τα έργα είναι site-specific (τοπικά προσδιορισμένα) μέσα σε ψηφιακούς επινοημένους τόπους που απεικονίζονται σχεδόν εμμονικά.

ο κεντρικό έργο της έκθεσης είναι το Metallic Sleep (2022). Για την κατασκευή του η Vortic χρειάστηκε να αναπτύξει τεχνολογία που θα μπορούσε να αντανακλά τον κινούμενο ουρανό σε ένα περιστρεφόμενο γλυπτό. Αναγράφεται πως έχει 415,3 εκ. ύψος και είναι κατασκευασμένο από ανακλαστικό ανοξείδωτο ατσάλι και γρανίτη. Αλλά δεν είναι. Αυτό το έργο «δεν έχει ακόμα κατασκευαστεί». Ο καλλιτέχνης και οι μηχανικοί στη Vortic έπρεπε επομένως να σκεφθούν τους ψηφιακούς και φυσικούς περιορισμούς στον σχεδιασμό και την εκτέλεσή του. Είναι έξοχο να βλέπεις την εικονική πραγματικότητα να αξιοποιείται ως ένας αμφίδρομος δρόμος, που κινείται “phigitally” (δηλαδή φυσικά και ψηφιακά) προς και από το ψηφιακό που διασχίζει την υλική πραγματικότητα. Κι όμως η λίστα του μεγέθους και των υλικών το κάνουν να μοιάζει σαν πρωτότυπο μοντέλο (prototype), του οποίου η ολοκληρωτική υλοποίηση στον πραγματικό κόσμο εξαρτάται από το αν θα βρεθεί ένας αγοραστής.

Vortic installation view, Doug Aitken, Courtesy the artist; 303 Gallery, New York; Galerie Eva Presenhuber, Zurich; Victoria Miro, London; and Regen Projects, Los Angeles © The artist

Η χρησιμότητα της τέχνης ήταν πάντα διφορούμενη και ανείπωτη. Αλλά δεν είναι αυτή η περίπτωση για ένα έργο τέχνης που έχει δημιουργηθεί εικονικά. Αυτό είναι πρακτικό. Κάποιος μπορεί να κάνει μια σαφή πρόταση αξίας για αυτό συμπεριλαμβάνοντας την ευκολία, το χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα, τη προσβασιμότητα και την πρακτική πλευρά τού να πρέπει να το φτιάξει μόνο αφού πωληθεί.

Κι όμως η χρηστικότητα είναι κυρίως χωρίς φαντασία και δεν εξελίσσεται τα τελευταία δέκα χρόνια. Αλλά ακόμα και όταν το VR θεωρείται από τους καλλιτέχνες και τις γκαλερί ένα μέσο, τα έργα εικονικής πραγματικότητας είναι συχνά μεγάλης κλίμακας εγχειρήματα, όπου η σχετική αισθητική του hardware και της τεχνολογίας υπερισχύουν των τυπικών χαρακτηριστικών ενός καλλιτέχνη. Για μια τεχνολογία που είναι διαθέσιμη στον κόσμο της τέχνης εδώ και μια δεκαετία, η χρήση της φαίνεται ακόμα αφελώς καινοτόμα.

Η Vortic, όπως και η ανταγωνιστική της Eazel, διστάζουν να αγκαλιάσουν την ιδέα πως το ψηφιακό έργο μπορεί να είναι συλλεκτικό έργο τέχνης από μόνο του, ενώ αντίθετα οι πλατφόρμες Artland και Artsy το κάνουν. Ωστόσο, θεωρώ πως η δουλειά του Aitken είναι αρκετά καλή για να μας θυμίσει ότι το ψηφιακό δεν είναι απλώς το σημείο αναφοράς για το φυσικό, αλλά ο χώρος για την πρωταρχική εμπειρία, που αξίζει να συλλεχθεί – που αξίζει να θεωρηθεί ολοκληρωμένη.

 

*Η Gretchen Andrew είναι search engine καλλιτέχνιδα και «Ιμπεριαλίστρια του Ίντερνετ» που χακάρει πανίσχυρα συστήματα με τέχνη, κώδικα και γκλίτερ. Είναι επιμελήτρια του XR Panel της The Art Newspaper UK, το οποίο εξερευνά τι είναι ακριβώς η εκτεταμένη πραγματικότητα (extended reality, XR) και πως αξιοποιείται στην τέχνη. Oι κριτικές του XR είναι διαθέσιμες εδώ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο theartnewspaper.com στις 10 Ιουνίου. Μετάφραση: Μαριλένα Κουκούλη

TAGS