Αναζητώντας τους ανίσχυρους της χρονιάς

Λίγες σκέψεις με αφορμή την ετήσια ανατρεπτική λίστα του Hyperallergic.

Πάγια και δημοφιλής τακτική για τα μέσα ενημέρωσης, όποτε μας αποχαιρετά μια χρονιά, να εμφανίζουν λίστες με όσα μας απασχόλησαν είτε ως κορυφαία στον τομέα τους είτε για άλλους πιο ψαγμένους λόγους. Ανάμεσα σε αυτές τις λίστες ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν εκείνες που παρουσιάζουν τους πιο ισχυρούς ανθρώπους (ή σύνολα ανθρώπων) του έτους, έτσι για να ξέρουμε που να ποντάρουμε τη νέα χρονιά. Ανατρέποντας αυτό την πρακτική, το online αμερικανικό περιοδικό  Hyperallergic έχει καθιερώσει κάθε χρόνο τον κατάλογο με τους «20 πιο ανίσχυρους ανθρώπους στην τέχνη». Έναν χιουμοριστικό (αλλά άκρως πικρό) κατάλογο που αναδεικνύει όσους «καθίστανται αδύναμοι μέσα σε ένα σύστημα που υπαγορεύεται  από τους υπερπλούσιους και τους θεσμούς ή τις επιχειρήσεις που τους εξυπηρετούν».

Με λίγα λόγια, αφενός όσους το 2022 τους βρήκε σε απόλυτα μειονεκτική θέση και αφετέρου όσες καταστάσεις χρεώθηκαν με απογοητευτικό ή τελείως αρνητικό αντίκτυπο. Τι περιέχει αυτή η λίστα; Κατ’ αρχάς τους καλλιτέχνες και τους εργαζόμενους γύρω από την τέχνη που βρίσκονται σε πλήρως δυσμενείς συνθήκες λόγω των καθεστώτων που υπάρχουν στις χώρες τους. Χώρες όπως το Αφγανιστάν όπου οι Ταλιμπάν επανάκαμψαν και αυτό δεν μπορεί να οδηγήσει σε κανέναν θετικό συνειρμό ή το Χονγκ-Κονγκ όπου η λογοκρισία απλώνεται σαν μαρμελάδα πάνω σε κέικ . Σε ανάλογη μοίρα βρίσκονται και οι αποκλεισμένοι καλλιτέχνες της Γάζας αλλά και οι ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστές της Πολωνίας, καθώς και πολλοί άλλοι που αν δεν συνέτρεχε λόγος να είναι στη λίστα, ίσως ο κόσμος ίσως να ήταν πιο δίκαιος.

Ακόμη, ως αρνητικές περιπτώσεις, θα βρούμε εδώ το Pornhub που αποφάσισε να «ζωντανέψει» κλασικά έργα τέχνης (καταλαβαίνετε με ποιον τρόπο, ας μην επεκταθούμε) και μηνύθηκε από το Μουσείο Ουφίτσι. Επίσης τους κληρονόμους του Μπομπ Ρος που δεν έχουν καμμιά σχέση με τον καλοπροαίρετο καλλιτέχνη και τα χαρούμενα δεντράκια του. Α, και το mertaverse!  «Ήταν κουλ και πολλά υποσχόμενο μέχρι που ήρθε ο Mark Zuckerberg και το διέλυσε» λένε οι συντάκτες του Hyperallergic. Και επίσης ο «εκδημοκρατισμός του κόσμου της τέχνης» που ηχεί σαν ανέκδοτο βλέποντας το όλο θέμα και τις τιμές των  NFTs.  Γενικά είναι ένας κατάλογος με τόλμη από αυτούς που διαβάζεις και ζηλεύεις ως δημοσιογράφος.

Και αφού ζηλέψεις, η ερώτηση που αυτομάτως γεννάται, είναι βεβαίως αν θα μπορούσε άραγε να καταρτισθεί μια αντίστοιχη λίστα και εδώ, για τα ελληνικά πράγματα, θαύματα και τραύματα. Και αν ναι, τι θα περιείχε;

Κατά μία έννοια δεν θα περιείχε τίποτα σπουδαίο. Τίποτα που να αξίζει τον κόπο να ξοδέψετε ένα πεντάλεπτο από τη ζωή σας. Θα ήταν μάλλον ένα συνονθύλευμα από εύκολα θύματα και πικάντικα (;) πράγματα που ξέρετε ήδη, αν συνηθίζετε το καθημερινό σκρολ ντάουν στα σόσιαλ. Λίγο κανιβαλισμό χαμηλού διαδικτυακού επιπέδου, με έξτρα χολή πασπαλισμένη με εξυπνάδες. Λίγη Μενδώνη- ας πούμε – με τσιμεντωμένη Ακρόπολη και βυζαντινά μνημεία που τα πάτησε ο συρμός, λίγη Εθνική Πινακοθήκη με πίνακες που κάνουν τσουλήθρα, λίγα άχρωμα και άοσμα επετειακά 200χρονα, λίγη Μαρία Κάλλας σε ισοθερμική κουβέρτα, λίγο λάδι για σαλάτα η καλαμαράκια από την Ολυμπία, λίγος Λιγνάδης με Φιλιππίδη και έκλεισε η λίστα. Όλα αυτά είναι καρατσεκαρισμένα, ξεζουμισμένα και εντελώς ανώδυνα. Ίσως οι πιο «ενοχλητικοί» να προσέθεταν στην τσιμεντωμένη Ακρόπλη και το τσιμεντωμένο Εμπρός ενώ θα θυμόντουσαν μάλλον και τις διεκδικήσεις των απλήρωτων αρχαιοφυλάκων. Αυτά.

Με τα υπόλοιπα, τα δικά μας, τα οικογενειακά, καλύτερα να μην σας ζαλίζουμε, μέρες που είναι. Αν είστε του συναφιού, λίγο πολύ τα ξέρετε. Αν δεν είστε, πιθανότατα δεν σας ενδιαφέρει το θέμα. Δεν έχει και νόημα εξάλλου. Όπως όλα τα υποσύνολά της (άτιμης) κοινωνίας, έτσι και ο κόσμος της τέχνης στην Ελλάδα είναι ένα μικρό χωριό όπου όλα συζητούνται το βράδυ και όλα διαψεύδονται το πρωί. Όλοι είναι φίλοι με όλους και είναι πραγματικά άξιον απορίας πώς βρίσκονται τόσα μαχαίρια σε τόσες πλάτες. Μια ωραία ατμόσφαιρα κι εδώ, με τις παρέες μας, τις φιλίες, τις έχθρες, τα συγκοινωνούντα δοχεία, τους ψίθυρους, τους διαδρόμους, τις καρέκλες, τα βολέματα και τα ξεβολέματα. Πράγματα που όσο τα σκαλίζεις τόσο αντιλαμβάνεσαι ότι ξεμακραίνεις από το αντικείμενο σου, αν φυσικά θεωρείς ότι το αντικείμενο σου είναι η ίδια η τέχνη.

Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι περισσότερο θέλεις να μιλήσεις για την κοπέλα που εργάζεται στην γκαλερί παρά για το αφεντικό της. Για τον νεαρό με το καρτελάκι που ξεροσταλιάζει δίπλα στην πόρτα της αίθουσας του μουσείου παρά για τον επιμελητή της έκθεσης. Για τον κατασκευαστή του σκηνικού ή της εγκατάστασης παρά για τον επιφανή καλλιτέχνη. Για την ταξιθέτρια παρά για τον πρωταγωνιστή. Και τέλος πάντων για  όλους αυτούς που εδώ και δυο χρόνια ζουν με πενιχρά επιδόματα, βασικούς μισθούς ή πιο κάτω, και που αγκομαχούν με τρία σελφ τεστ την εβδομάδα για να μπορούν να παίζουν οι άλλοι παιχνίδι «υψηλού επιπέδου». Αν θέλουμε να μιλήσουμε για ανίσχυρους λοιπόν στην τέχνη, ας ξεκινήσουμε από εκεί. Και πιθανότατα κάπου θα φτάσουμε…

 

TAGS