Hong Kong Art Auction Φωτογράφος: Vincent Yu, 2011 © copyright 2021 Associated Press

Οι συλλέκτες από την Ασία που γεννήθηκαν στην ψηφιακή εποχή δεν έχουν πρόβλημα να ξοδέψουν τα χρήματά τους διαδικτυακά

Είναι, πλέον, επίσημο. Οι αγοραστές από την Ασία είναι αυτοί που ξοδεύουν τα περισσότερα χρήματα στις διεθνείς δημοπρασίες, σύμφωνα με τον οίκο Christie’s που μεταφέρει τα αρχηγεία του στο Χονγκ Κονγκ, σε έναν νέο χώρο 50.000 τετραγωνικών μέτρων, στον πύργο που σχεδίασε η εταιρεία Zaha Hadid Architects και θα ανοίξει τις πύλες του το 2024.

Από τον Scott Reyburn

Ο οίκος Christie’s λέει ότι οι πελάτες του από την Ασία έχουν ξοδέψει περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο δολάρια κατά το πρώτο μισό του 2021, το 39% του τζίρου κατά το πρώτο εξάμηνο, κάτι που αποτελεί ρεκόρ. Τα τελευταία χρόνια, ο Christie’s υποστήριζε ότι οι αγοραστές από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ασία ευθύνονταν ο καθένας για το ένα τρίτο των πωλήσεών του.

Ο οίκος δημοπρασιών Phillips έχει ανταποκριθεί επίσης στην αυξανόμενη ζήτηση από την Ασία, ενώ συνεργάζεται με τον Poly Auctions, τον κρατικό οίκο δημοπρασιών της Κίνας, για να κάνουν πωλήσεις στο Χονγκ Κονγκ. Ο Sotheby’s έχει μεταφέρει τον Alex Branczik, τον υπεύθυνο σύγχρονης τέχνης του οίκου στο Λονδίνο, και τον Max Moore, έναν ειδικό στα NFTs από τη Νέα Υόρκη, στο Χονγκ Κονγκ για να αυξήσουν τις πωλήσεις του.

«Σκεφτείτε τις αμερικανικές αγοραπωλησίες από τη δεκαετία του 1920 και έπειτα – ήταν ξεκάθαρος πλουτισμός. Η Κίνα έχει ξεπεράσει την Ιαπωνία ως η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Πότε θα ξεπεράσει την Αμερική;» δηλώνει ο Ben Brown, ιδιοκτήτης γκαλερί από το Λονδίνο, ο οποίος άνοιξε ένα παράρτημα στο Χονγκ Κονγκ το 2009.

Τον Μάρτιο υπήρχαν στην Κίνα 626 δισεκατομμυριούχοι, μια αύξηση σε ποσοστό 62% από το 2020, σύμφωνα με την έκθεση Billionaires 2021 του «Forbes». Υπήρχαν ακόμη 71 στο Χονγκ Κονγκ (συν ένας στο Μακάο), με τον συνολικό αριθμό δισεκατομμυριούχων στην ευρύτερη Κίνα να είναι μόλις 26 λιγότεροι από ό,τι στις ΗΠΑ. Και, φυσικά, υπάρχουν και η Νότια Κορέα (43), η Ταϊβάν (47), η Σιγκαπούρη (27) και η Ιαπωνία (49). Η Παγκόσμια Τράπεζα υπολογίζει ότι το ΑΕΠ της Κίνας θα αυξηθεί κατά 8,5% το 2021.

Συνεπώς, αν υπάρχει μια τεκτονική μετατόπιση στην αγορά της τέχνης από τη Δύση προς την Ανατολή, τόσο σημαντική όσο η μετατόπιση στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού στις αρχές του 20ού αιώνα, τι θα είναι διαφορετικό αυτήν τη φορά; Πρώτον, όταν οι «βαρόνοι λήσταρχοι» αγόραζαν τέχνη πριν από 100 χρόνια, ξόδευαν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους σε παλιούς πίνακες. Η ανασφάλεια για την κοινωνική τους θέση έκανε τους νεόπλουτους να πληρώνουν τεράστια ποσά για πορτρέτα Άγγλων αριστοκρατών από τον 18ο αιώνα, που εδώ και καιρό έχουν σταματήσει να απασχολούν τους συλλέκτες τέχνης. Οι 9,3 εκατομμύρια λίρες που δαπανήθηκαν πρόσφατα από την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου για το πορτρέτο με τίτλο The Red Boy του ζωγράφου Sir Thomas Lawrence του 1825, το οποίο έχει κοσμήσει κουτιά από σοκολατάκια –και ήταν γνωστό τη δεκαετία του 1920 ως «η εικόνα του 1 εκατομμυρίου δολαρίων»–, μοιάζουν με ένα νοσταλγικό νεύμα στα εξωφρενικά ποσά που έπαιρνε ο θρυλικός έμπορος Joseph Duveen από τους Αμερικανούς συλλέκτες όπως ο Henry Huntington, ο μεγιστάνας των σιδηρόδρομων. Ο Huntington αγόρασε το The Blue Boy του Gainsborough το 1921 στην εκπληκτική τιμή των 640.000 δολαρίων, που σήμερα ισοδυναμεί με περίπου 9,5 εκατομμύρια δολάρια.

Αν και οι οίκοι δημοπρασιών ανυπομονούν να αναδείξουν τις αγορές ιστορικών έργων δυτικής τέχνης από τους συλλέκτες της Ασίας –οι αγορές τους αποτελούν περίπου το 10% των πωλήσεων της σειράς Old Master του Sotheby’s, παραδείγματος χάριν–, τείνουν να ενδιαφέρονται περισσότερο για τη διεθνή σύγχρονη τέχνη, συγκεκριμένα για έργα από περιζήτητα ανερχόμενα αστέρια. Οι τιμές των δημοπρασιών στο Χονγκ Κονγκ φέτος, που βασίζονται σε πολλαπλές εκτιμήσεις, όπως τo 1,1 εκατομμύρια δολάρια για ένα πορτρέτο του 2018 του καλλιτέχνη Amoako Boafo από την Γκάνα και τα 730.692 δολάρια για έναν πίνακα αφηρημένης τέχνης του 2019 από τη Βρετανίδα-Νιγηριανή ζωγράφο Jadé Fadojutimi, αποδεικνύουν την προαναφερθείσα τάση.

Hong Kong Seized Art Auction Φωτογράφος: Kin Cheung, 2011 © copyright 2021 Associated Press

 

Γιατί οι πλειοδότες από την Ασία προσφέρουν ποσά πάνω από δέκα φορές μεγαλύτερα από τις τιμές των γκαλερί για αυτά τα έργα; «Υπάρχει μια επιθυμία να εισέλθουν στον δυτικό τρόπο ζωής μέσω των αγορών. Υπάρχει αρκετός κόσμος που τα θέλει και τα θέλει τώρα. Αν είναι αρκετά πλούσιοι, γιατί να περιμένουν στις λίστες αναμονής των γκαλερί της Δύσης;» λέει ο Brown, προσθέτοντας ότι αυτές οι τιμές αντικατοπτρίζουν μια παράτολμη οξύνοια όσον αφορά τις δαπάνες στις δημοπρασίες του Χονγκ Κονγκ. «Η κερδοσκοπική κουλτούρα στον τζόγο είναι μεγαλύτερη στην Ασία… Θέλουν να βγάλουν λεφτά από την τέχνη». Αυτοί οι συλλέκτες από την Ασία τείνουν επίσης να είναι νεότεροι από τους αντίστοιχους δυτικούς. «Βρίσκονται στην τρίτη και στην τέταρτη δεκαετία της ζωής τους, μερικές φορές ακόμα και στη δεύτερη», λέει η Yuki Terase, πρώην επικεφαλής του Sotheby’s για τη σύγχρονη τέχνη στην Ασία, η οποία πρόσφατα άφησε τον οίκο δημοπρασιών, ύστερα από μία δεκαετία κατά την οποία αύξησε το πελατολόγιο του οίκου.

Για την Terase, αυτό το νέο κύμα συλλεκτών από την Ασία μπορεί να χωριστεί σε δύο κύριες κατηγορίες: «Η μία είναι αυτοδημιούργητη και καινοτόμα, όπως οι δισεκατομμυριούχοι του τομέα της τεχνολογίας της πληροφορικής, [η άλλη] ανήκει σε μια δεύτερη ή τρίτη γενιά [πλούτου]. Η τέχνη είναι ένα τρόπαιο το οποίο μοιράζονται στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Αναζητούν νέα ονόματα. Θέλουν να είναι κάποιοι που ανακαλύπτουν νέα ταλέντα».

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι συλλέκτες από την Ασία ανακαλύπτουν, αγοράζουν και μοιράζονται αυτά τα τρόπαια μέσω των τηλεφώνων τους. Έργα τέχνης υψηλής αξίας αγοράζονται καθημερινά χωρίς τη φυσική παρουσία του αγοραστή, μέσω ζωντανών μεταδόσεων και διαδικτυακών δημοπρασιών, καθώς και από εκθέσεις εμπόρων και από το Instagram. «Απλώς επικοινωνούν μέσω των τηλεφώνων τους. Δεν νομίζω ότι κάθονται στους υπολογιστές ή στα λάπτοπ τους. Δεν γνωρίζω καν τα email πολλών από αυτούς», λέει η Terase. Προσθέτει δε ότι, καθώς είναι νέοι και συνήθως έχουν απαιτητικές δουλειές, οι συλλέκτες από την Ασία έχουν συνηθίσει πολύ πριν από την πανδημία να αγοράζουν τέχνη χωρίς να τη βλέπουν από κοντά. «Αυτό που έχει συμβεί κατά τη διάρκεια του Covid είναι αντίστοιχο με αυτό που έκαναν ήδη οι πελάτες από την Ασία». Η μειωμένη ανάγκη των συλλεκτών με ψηφιακή νοοτροπία να αλληλεπιδρούν με φυσικό τρόπο με την τέχνη μπορεί να επιδράσει σημαντικά σε αυτή την παραδοσιακή επιχειρηματική δραστηριότητα και, εν τέλει, στην ίδια την τέχνη. Αν η τέχνη είναι απλώς ένα αρχείο φωτογραφίας που το δείχνεις σε άλλους στο τηλέφωνό σου, τότε ποιο είναι το νόημα των ακριβών παραδοσιακών γκαλερί και των οίκων δημοπρασιών που θα ήταν γνώριμοι στον Henry Huntington; Τα NFTs, παραδείγματος χάριν, ταιριάζουν τέλεια σε μια κουλτούρα συλλογής, στην οποία η φυσική ύπαρξη ενός συλλεκτικού αντικειμένου θεωρείται ανεπιθύμητη. Η δημοτικότητα των εμβυθιστικών ψηφιακών «εμπειριών» όπως το Van Gogh Alive, που αυτήν τη στιγμή προσελκύει το κοινό σε έναν χώρο στο Kensington Gardens του Λονδίνου, φανερώνει μια πολιτισμική μετατόπιση. Προς το παρόν, το Van Gogh Alive έχει προσελκύσει 8 εκατομμύρια επισκέπτες σε 70 πόλεις (μεταξύ των οποίων η Σανγκάη και το Πεκίνο). Γιατί να κάνει κανείς τον κόπο να δει έναν πραγματικό Van Gogh, όταν μπορεί να φωτογραφηθεί να κάθεται στο Υπνοδωμάτιο του Βαν Γκογκ και έπειτα να καταπλήξει το Instagram με αυτή την εικόνα στο κινητό του;

Hong Kong Seized Art Auction Φωτογράφος: Kin Cheung, 2012 © copyright 2021 Associated Press

 

Η αυγή των ψηφιακών πολιτισμικών καταναλωτών

«Οι συλλέκτες από την Ασία ασπάζονται πλήρως τα κρυπτονομίσματα, εξ ου και η προτίμησή τους για την ψηφιακή τέχνη και τα NFTs», λέει ο Daniel Langer,  καθηγητής στρατηγικής πολυτέλειας   (professor of luxury strategy) στο Pepperdine Graziadio Business School στο Λος Άντζελες. «Αυτό ταιριάζει με μια ευρύτερη τάση της Gen Z που στρέφεται προς την πολυτέλεια μέσω των συλλογών και των επενδύσεων. Η ψηφιακή τέχνη είναι εύκολο να αποθηκευτεί και να ανταλλαχθεί. Περιμένω ότι αυτή η μετατόπιση θα είναι απλώς η αρχή μιας μεγαλύτερης τάσης». Για τους οίκους δημοπρασιών και τις γκαλερί, δεν πρέπει να υπάρχουν αρκετά δυσάρεστα σχετικά με την τεράστια αγορά της Ασίας, ιδιαίτερα της Κίνας – όσο συνεχίζουν να σκέφτονται περισσότερο τα αυξανόμενα έσοδα παρά τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη χρήση του καπιταλισμού του «περισπασμού» από την Κίνα. «Η Κίνα, ή η Ασία εν γένει, έχει μια πολύ παλαιότερη παράδοση στη συλλογή τέχνης σε σχέση με τη Δύση. Η συλλογή τέχνης είναι και ήταν ένας τρόπος επίδειξης και συσσώρευσης του πλούτου, δύο πτυχές που η νέα μεσαία τάξη της Κίνας χρειάζεται επειγόντως», λέει ο καλλιτέχνης Ai Weiwei, ένας ατρόμητος επικριτής του απολυταρχικού καθεστώτος της χώρας του, της Κίνας. «Η Κίνα είναι μια αναντικατάστατη και ασταμάτητη δύναμη, έχει εισέλθει σε όλους τους τομείς της Δύσης πλέον, μεταξύ των οποίων στην πολιτική, στην οικονομία, στην κουλτούρα, στην επιστημονική έρευνα και στην αγορά της τέχνης», δηλώνει ο ίδιος. «Η αισθητική δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ηθική και τη φιλοσοφία, και η ηθική και η φιλοσοφία στη Δύση θα πάρουν τον κατήφορο και θα καταλήξουν σε μια σκοτεινή άβυσσο».

Έως τότε, ευθυμήστε με μια σκέψη για τον Henry Huntington – που ήταν το ακριβώς αντίστοιχο, ένας «βαρόνος λήσταρχος» που τεχνολογικά βρισκόταν μπροστά από την εποχή του. Όπως αφηγείται ο S.N. Behrman στη βιογραφία του Duveen του 1951, ο Huntington πήρε την απόφαση να αγοράσει το The Blue Boy του Gainsborough κατά τη διάρκεια μιας τηλεφωνικής κλήσης από το Παρίσι. Ο Duveen, που βρισκόταν στο Λονδίνο, τον χρέωσε 20.000 δολάρια για την κλήση και τα πρόσθεσε στον συνολικό λογαριασμό που έφτασε τα 640.000 δολάρια.

Μακάρι να μπορούσε να κλείσει τη συμφωνία μέσω του WeChat.

 

 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο τεύχος αρ. 337 του Τhe Art Newspaper, Σεπτέμβριος 2021   

TAGS